1 Қолданылу саласы «Атмосфераны қорғау және қаланың (елдің мекеннің) шекті жол берілетін шығарындылары (шжбш) және оның макеті»



жүктеу 2.09 Mb.
бет9/10
Дата08.07.2016
өлшемі2.09 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

5.8 Зиянды заттар шығарындыларын төмендету жөніндегі іс-шаралар және нормалау кезеңдері

Бекітілген ведомстволық жобаларды талдау негізінде 5.16-кесте нысанында атмосфераға шығарындыларды қысқарту жөніндегі іс-шаралар тізбесі жасалады.

Белгіленген нормативтерге қол жеткізу жөніндегі ұсынылған іс-шаралардың жеткіліктігін және олардың нақтылығын талдау орындалады. Қосымша
іс-шаралар әзірлеу қажет кәсіпорындардың тізбесі келтіріледі.

Әзірленген іс-шаралардың негізінде жалпы қалалық іс-шараларды қоса алғанда, ұсынылған іс-шараларды (5.6-бөлім) енгізу нәтижесінде атмосфераның күтілетін ластану деңгейлерін анықтау мақсатында программалық құралдарды пайдалана отырып, белгілі кезеңге қайталама есептеулер жүргізіледі. Атмосферада зиянды заттардың таралуын есептеу нәтижелері бойынша қаланың схема жоспарына есептік шоғырлану изолиниялары салынады. Схемада зиянды заттың атауы, қандай кезеңге есептеу жүргізілгендігі көрсетіледі және қайталама есептеу жүргізіледі.

Егер ұсынылатын іс-шаралар қала аумағында ШЖБШу нормативтерін қамтамасыз етуге мүмкіндік берсе,атмосфераға зиянды заттар шығарындылары ұсынылатын іс-шараларды ескере отырып, ШЖБШ ретінде қабылданулары тиіс. Іс-шараларды енгізуге дейінгі мерзімге қала үшін іс жүзіндегі деңгейде уақытша келісілген шығарындылар нормативтері белгіленеді.

Егер ұсынылатын іс-шаралар қаланың атмосфералық ауасында ШЖБШу қамтамасыз етпесе, онда кәсіпорындар мен қоршаған ортаны қорғау жөніндегі уәкілетті органдар бірге қаралатын және одан кейінгі кезеңге қосымша іс-шаралар іздестіреді. Зиянды заттар шығарындыларының таралуын есептеулер қайта жүргізіледі. Есептеулер нәтижелері зиянды заттар шоғырлануларының изолинияларын көрсете отырып, қаланың үлгі схема картасына салынады (5.1-сурет). Аралық есептеулер нәтижелері жиынтық томға қосымшаларға (ШЖБШ жиынтық томының екінші бөлігі) қосылады, ал осы бөлімнің мәтіні бойынша ең көп жерге жақын шоғырлану изолиниялары бар қорытынды схема карталар орналастырылады.

Нұсқалы есептеулер кәсіпорындар және жалпы қала (елді мекен) бойынша әрбір жеке зат үшін жекелей ШЖБШ нормативтеріне қол жеткізу серпінін анықтауға мүмкіндік береді.

Іс-шаралар тиімділігін жүргізілген талдау негізінде қалада ШЖБШ нормативтеріне қол жеткізу кезеңдерін сипаттайтын 5.17 және 5.18-кестелер құрылады.

5.16-кестеде қаржыландыру көлемдері мен көздері туралы мәліметтер келтіріледі.

Бөлім бойынша тұжырымдар:



  • кәсіпорындардың қандай саны ШЖБШ соңғы шамаларына қол жеткізу жөніндегі іс-шаралар әзірлегенін немесе әзірлеп жатқанын;

  • қандай мерзімдерде және қандай заттар, кәсіпорындар, көздер бойынша ШЖБШ соңғы шамаларына қол жеткізілетіндігі;

  • атмосфераға зиянды заттар шығарындылары қандай мөлшерге қысқартылатыны көрсетулері тиіс;

  • шығарындыларды одан әрі қысқарту жөніндегі негізгі міндеттерді міндетті қалыптастыру қажет.

5.16-кесте – Қала атмосферасына зиянды заттар шығарындылары төмендету жөніндегі іс-шаралар тізбесі

Министрлік,

кәсіпорын



Жоспарланатын іс-шаралар

Іс-шараны орындау мерзімдері

Қаржыландыру көлемі,
мың теңге

Қаржыландыру көзі (нег. кыз. капит. салым. және т.б.)

Зиянды заттың атауы

Зиянды заттар шығарындылары

іс-шараға дейін (т/жыл)

іс-шарадан кейін (т/жыл)

төмендеу

(т/жыл)


ШЖБШ нормативі

(т/жыл)


1

2

3

4

5

6

.......7.......

8

9

........10........

Қалалық ЖЭО

ЖЭО ішінара газбен қамсыздандыру. Отын теңгерімінде табиғи газ үлесін
2 – 15 %-ға арттыру

2007-2011

145,5

Капиталдық салымдар

Өлшемді затта.
Күкіртті ангидрид

3898,0

2599,0

1299,0

25

1518,0

1300,0

210,0

12

Қазандық агрегаттарын ауаның аз артықшылығымен жұмысқа ауыстыру.

2007-2009

30,8

Негізгі қызмет

Азот тотықтары

57,3

45,3

12,0













«Хром қосылыстары зауыты» АҚ

Құбырлары 45 м қазандық агрегаттарын резервке сөндіру, құбырлары 180 м қазандық агрегаттарын іске қосу

2007-2011

381,0

Капиталдық салымдар

Өлшемді затта.
Күкіртті ангидрид
Азот тотықтары

2259,0

1518,0


7033,0

0

0

0









және т.б.

2012 жылға қарай жала бойынша жиыны

556,8


















5.17-кесте – Қалада ШЖБШ нормативтеріне қол жеткізу кезеңдері



Министрлік, кәсіпорын

Кәсіпорын шығарынды көздерінің саны

ШЖБШ нормативі

т/жыл


Кезеңге атмосфераға зиянды заттар шығарындылары, (т/жыл)

жылдар бойынша



N

N+1

N+2

N+3

N+4

1

2

3

л

5

6

7

8

Өлшемді заттар

Ұйымдастырылған көздер

«Хром қосылыстары зауыты» АҚ

Қалалық ЖЭО



5
15

592,9
487,95

3898,0
2579,0

3195,0
2050,2

2400,0
1548,1

1525,4
1003,2

592,9
487,95

Ұйымдастырылған көздер бойынша жиыны

45

1080,85

6477,0

5245,2

3948,1

2527,6

1080,85

Ұйымдастырылмаған көздер

«Хром қосылыстары зауыты» АҚ

Қалалық ЖЭО



27
38

332,7
12,7

332,7
12,7

332,7
12,7

332,7
12,7

332,7
12,7

332,7
12,7

Ұйымдастырылмаған көздер бойынша жиыны

65

345,4

345,4

345,4

345,4

345,4

345,4

Қала бойынша жиыны

110

1426,25

6822,4

5590,6

4293,5

2873,0

1426,25

5.18-кесте – Жалпы қала бойынша зиянды заттар шығарындыларының нормативтері

Заттың атауы

N-ға бар жағдайдағы

заттар шығарындысы

N+1-ге заттар

шығарындысы

N+2-ге заттар

шығарындысы

N+3-ке заттар

шығарындысы

N+4-ке заттар

шығарындысы

N+5-ке заттар

шығарындысы

Ш Ж Б Ш

ШЖБШ

жылы

г/с

т/жыл

г/с

т/жыл

г/с

т/жыл

г/с

т/жыл

г/с

т/жыл

г/с

т/жыл

г/с

т/жыл

А

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

Тетраэтилқорғасын

0,003

0,008

0,003

0,008

0,003

0,008

0,003

0,008

0,003

0,008

0,001

0,002

0,001

0,002

2013

Хром (Алты валентті хром) (хром (VI) тотығына қайта есептегенде)

0,781

21,097

0,781

21,097

0,788

21,106

0,788

21,106

0,788

21,106

0,788

21,106

0,788

21,106

2010

Күкірт қостотығы (Күкіртті ангидрид)

26,565

1392,650

26,565

1392,650

27,807

1401,900

27,807

1333,845

27,807

1333,845

27,807

1333,845

27,807

1333,845

2010

Элементті күкірт

0,277

8,431

0,277

8,431

0,277

8,431

0,277

8,431

0,277

8,431

0,277

8,431

0,277

8,431

2008

Күкіртсутегі

5,142

155,912

5,142

155,912

5,145

156,089

5,145

156,089

5,145

156,089

1,235

35,179

1,235

35,179

2013

Көміртегі тотығы

379,990

7376,223

379,990

7376,223

388,123

7558,754

388,123

7537,934

388,123

7537,934

388,123

7537,934

388,123

7537,934

2010

Органикалық емес шаң: >70% SiO2

7,641

68,624

7,641

68,624

8,061

74,779

8,061

74,779

8,061

74,779

8,061

74,779

8,061

74,779

2010

Органикалық емес шаң: 70-20% SiO2

301,974

2981,753

301,974

2981,753

322,928

3201,747

322,928

3201,747

322,928

3201,747

322,928

3201,747

322,928

3201,747

2010

Органикалық емес шаң: 20%-ға дейін SiO2

167,554

5737,030

167,554

5737,030

168,590

5875,203

168,590

5875,203

168,590

5875,203

168,590

5875,203

168,590

5875,203

2008

және т.б.














































Заттар бойынша барлығы 

1526,707

23527,971

1526,707

23527,971

1572,460

24040,251

1572,460

23945,761

1572,460

23945,761

1333,542

20375,547

1333,542

20375,547




Соның ішінде қаттылар 

560,658

9065,735

560,658

9065,735

600,459

9523,306

600,459

9522,106

600,459

9522,106

589,414

9513,671

589,414

9513,671




Сұйықтар/газ тәрізділер 

966,049

14462,236

966,049

14462,236

972,002

14516,945

972,002

14423,655

972,002

14423,655

744,128

10861,876

744,128

10861,876



5.16 және 5.18-кестелер негізгі мәтінде келтіріледі, ал ШЖБШ қол жеткізу кезеңдерін сипаттайтын 5.17-кесте ШЖБШ жиынтық томының екінші бөлігіне орналастырылады.

Бөлімде сондай-ақ қаланың ластану деңгейін төмендету жөніндегі жалпы қалалық іс-шараларға арналған арнайы кіші бөлім беріледі: айналма жолдар салу; көгалдандыру, жылуландыру қала салу жоспарлау шаралары. Мүмкіндігі бойынша осы іс-шаралар тиімділігін бағалау: шығарындыларды (т/жыл) және шығыстар беріледі.

ШЖБШ нормативтеріне қол жеткізу жөніндегі іс-шаралар тиімділігін талдау нәтижелері 5.19-кесте нысаны бойынша ұсынылады.


5.19-кесте – ШЖБШ нормативтеріне қол жеткізу жөніндегі іс-шаралар тиімділі

Көрсеткіш

Жылдар

N

N+1

N+2

N+3

N+4

N+n

1

2

3

4

5

6

7

Қаржыландыру көлемі

2000

2005

2150

2150

2500

баға жоқ

соның ішінде капиталдық салымдар,
мың теңге

1000

1000

1145

1145

1300

2600

Шығарындылардың жалпы төмендеуі (мың тжыл)

100

150

160

170

300

350

соның ішінде заттар бойынша



















Заттар бойынша ластану деңгейі,
ДДК үлестерінде

3







2

0,8

0,75

ШЖБШ нормативтерін қамтамасыз ететін кәсіпорындар саны, қала бойынша жалпы шығарынды %-ы

0

5

15

30

85

100

ШЖБШ нормативтеріне жететін шығарындылар көлемі, %

0

30

50

70

95

100

Ескертпе - N – нормативтер әзірлеуді бастау мерзімі, N +n – ведомстволық және жиынтық томдарда егжей-тегжейлі пысықтаулар жоқ кезең.

Көрсеткіштер кестеге жалпы қала бойынша ШЖБШ қол жеткізу сәтіне қарай сомалық шығындарды және шығарындылардың төмендеуі көрінетіндей етіп өспелі қорытындымен енгізіледі. Бұл ретте іс-шараларға шығындарды оларды аяқтау жылына жатқызған жөн. Сол жылға іс-шараларды жүзеге асыру нәтижесінде шығарындыларды төмендету де жатқызылады. Ластану деңгейі ШЖБШ қол жеткізу жөніндегі іс-шаралардың нақтылығын тексеру кезінде шоғырлану өрістерін есептеу нәтижелері бойынша ШЖБШу үлестерінде бағаланады (5.8-бөлім).

«Белгілі жылға ШЖБШ нормативтерін қамтамасыз ететін кәсіпорындар саны» көрсеткішіне статистикалық есептілікте көрсетілген негізгі және негізгі емес шығарындылар көздері бар кәсіпорындар қосылады, ал олардың шығарындыларының көлемі қаралатын жылы қаладағы жалпы шығарындыдан пайыздармен анықталады. Соның ішінде бұл пайыз негізгі заттар және қалада Басымдар бойынша көрсетіледі. Егер қаралған кезеңде (N+5) ШЖБШ қол жетпесе, онда соңғы жолда (N+n) сараптамалық бағалар көрсетіледі.

5.9 Жеке өнеркәсіптік алаңдар үшін санитарлық қорғаныш аймақтардың жеткіліктігін бағалау жөніндегі ұсынымдар

Ортақ өнеркәсіптік алаңда орналасқан өндірістік объектілер тобы үшін барлық көздердің сомалық шығарындылары мен физикалық әсерін ескере отырып, қолданыстағы объектілер үшін нақты бақылаулардың жылдық циклінің нәтижелері бойынша бірыңғай СҚА белгіленуі тиіс. Қала (елді мекен) үшін шекті жол берілген шығарындылардың жиынтық томын әзірлеу шеңберінде жалпы өнеркәсіптік алаңның СҚА өлшемдерін есептеу және негіздеу міндеті тұрған жоқ.

Бірыңғай санитарлық қорғаныш аймағын модельдеу үшін әрбір кәсіпорын үшін СҚА өлшемдерін көрсете отырып, ортақ өнеркәсіптік алаңның аумағында орналасқан кәсіпорындардың тізбесін құру қажет (5.20-кесте).

Қолданыстағы өнеркәсіптік объектілердің шығарындыларындағы зиянды заттардың биологиялық әсерінің сомалану эффектін ескере отырып, шекті жол берілген шоғырлануға қатысты атмосфералық ауаның ластану деңгейін модельдеу орындалады.

5.21-кестеде шоғырланулары ШЖБШу асқан қоспалар үшін орындалған есептеулердің нәтижелері реңді ескере отырып және ескермей ең көп жерге жақын шоғырлану мәндерін (ШЖБШу үлестерінде) көрсете отырып ұсынылады.

Атмосфераға ЛЗ шекті жол берілген шығарындылары нормативтерінің жиынтық томының жобасын ресімдеу кезінде санитарлық қорғаныш аймағын (әрбір қоспа үшін жеке) жергілікті жердің ахуалдық жоспарына (5.1-сурет) енгізген жөн. Яғни мәтін бойынша реңдік шоғырлануларды ескере отырып және ескермей модельденген СҚА орналасуларының схема карталарын орналастыру қажет.

Есептеу нәтижелерін – 5.20, 5.21-кестелерді және схема карталарды талдауды орындау қажет.

Орындалған есептеулер нәтижелері (кестелер және таралу схема карталары) ШЖБШ жиынтық томының екінші бөлігінде толық көлемде ұсынылулары тиіс.


5.20-кесте – Ортақ өнеркәсіптік алаңның аумағында орналасқан кәсіпорындар тізбесі

Кәсіпорын

СҚА өлшемі, м

коды

атауы

1

«Ферроқорытпалар зауыты» АҚ

1000

5

Қалалық ЖЭО

500

6

«Хром қосылыстары зауыты» АҚ

1000

7

«Лотос» ЖШС

500

8

«Стройдеталь» ЖШС

300

9

«Завод ЖБИ-25» ЖШС

500

10

«Қала Жол Құрылыс» ДШС

1000

5.21-кесте – Жеке ластаушы заттар бойынша ең көп жерге жақын шоғырланулар

Р/с

№№


Тұрғынүй аймағының бақылау нүктелерінің орналасу орындары

Реңдік шоғырлану,

ШЖБШу үлестері



Ластаушы заттардың ең көп шоғырлануы,

ШЖБШу үлестері



реңді ескере отырып

реңді ескермей

А

Б

1

2

3

0228 Хромның үш валентті қосылыстары (Cr3+ қайта есептегенде)

1

«Актюбглавснаб» ААҚ, 312 Атқыштар дивизиясы даңғ.

-

-

1.59

2

Рысқұлов к. және О.Кошевой к. бұрышы

-

-

2.89

3

Бейбітшілік к., 47, № 26 ОМ

-

-

1.55

4

Бейбітшілік даңғ., «Ұлпан» кафесінің ауданы

-

-

0.99

5

№ 4 Пост

-

-

1.11

0301 Азот қостотығы (Азот (IV) тотығы)

1

«Актюбглавснаб» ААҚ, 312 Атқыштар дивизиясы даңғ.

0.67

1.53

0.87

2

Рысқұлов к. және О.Кошевой к. бұрышы

0.8

1.47

0.67

3

Бейбітшілік к., 47, № 26 ОМ

0.87

1.39

0.52

4

Бейбітшілік даңғ., «Ұлпан» кафесінің ауданы

0.9

1.35

0.55

5

№ 4 Пост

0.89

1.37

0.48

0333 Күкіртсутегі

1

«Актюбглавснаб» ААҚ, 312 Атқыштар дивизиясы даңғ.

0.38

1.37

0.99

2

Рысқұлов к. және О.Кошевой к. бұрышы

0.35

1.47

1.16

3

Бейбітшілік к., 47, № 26 ОМ

0.46

1.24

0.78

4

Бейбітшілік даңғ., «Ұлпан» кафесінің ауданы

0.52

1.16

0.64

5

№ 4 Пост

0.52

1.16

0.63


5.10 Ерекше қолайсыз метеожағдайлар кезінде шығарындыларды реттеу бойынша жұмыстарды ұйымдастыру жөніндегі ұсыныстар

Бөлімде ведомстволық жобаларда болатын іс-шаралар жалпыланады.

ҚМЖ кезінде атмосфераға шығарындыларды қысқарту жөніндегі іс-шаралар қолайсыз метеожағдайлар (ҚМЖ) болжамы, атмосфералық ауаның ластану деңгейін бақылау ұйымдастырылған немесе жоспарланып отырған және ақпаратты өнеркәсіптік кәсіпорындарға, ұйымдарға, мекемелерге жеткізу схемасы әзірленген қалалар мен елді мекендерде әзірленеді. Іс-шараларды әзірлеу жөніндегі бірыңғай нұсқаулар шыққанға дейін ҚМЖ кезеңдерінде [8, 9] әдістемелік нұсқауларын пайдалану ұсынылады.

5.22-кесте түрінде қолайсыз метеожағдайлар үшін есептеу кезінде алынған тұрғынүй аймағының бақылау нүктелеріндегі ең көп жерге жақын шоғырланулар тізбесі ұсынылады. 5.22-кестенің 2 және 3-бағандарында шоғырланулардан басқа тұрғынүй аймағының қандайда бір бақылау нүктесі үшін неғұрлым қауіпті жел бағыттары мен жылдамдықтары сәйкесінше ұсынылулары тиіс.

ҚМЖ кезінде барлық көздерден атмосфераға ластаушы заттар шығарындылары 5.23-кесте түрінде ұсынылады.

5.22-кесте – Қолайсыз ауарайы жағдайлары кезінде тұрғынүй аймағындағы ең көп жерге жақын шоғырланулар



Коды

Ластаушы заттың атауы

Шоғырлану

(ШЖБШу үлестері)



Жел бағыты

Жел жылдамдығы, м/с

А

Б

1

2

3

1 - «ГорГлавСнаб» ААҚ, 312 Атқыштар дивизиясы даңғ.

2902

Өлшемді заттар

0,96

309

1,50

2909

Органикалық емес шаң: 20%-ға дейін SiO2

1,07

308

7,00

2981

Ферроқорытпалар шаңы (темір - 51%, кремний - 47%) (темір бойынша)

0,09

327

7,00

2 - Рысқұлов қ. және О.Кошевой к. бұрышы

0203

Хром (Алты валентті хром) (хром (VI) тотығына қайта есептегенде)

0,25

325

7,00

0228

Хромның үш валентті қосылыстары (Cr3+ қайта есептегенде)

3,66

323

7,00

5.23-кестенің нысаны әрбір зиянды зат үшін жеке кезектесе толтырылады. Кәсіпорындар ең көп үлесі бойынша кему тәртібінде орналастырылады.

2-бағанда кәсіпорынның схема картасындағы шығарынды көзінің нөмірі көрсетіледі. «Кәсіпорын бойынша жиыны, қала бойынша барлығы» жолында көздердің жалпы саны көрсетіледі.

3 және 4-бағандарда қалыпты метеожағдайлар кезінде атмосфераға зиянды заттар шығарындылары көрсетіледі. «Кәсіпорын бойынша жиыны, қала бойынша барлығы» жолында жалпы кәсіпорын немесе қала бойынша зиянды заттың жалпы шығарындысы көрсетіледі.

5-бағанда нақты көздің шығарындылары жалпы қала бойынша барлық көздерден шығарындылар сомасынан үлестердің қандай пайызын құрайтыны көрсетіледі. «Кәсіпорын бойынша жиыны, қала бойынша барлығы» жолында жалпы қала бойынша жалпы шығарындыдан кәсіпорын үлесінің пайызы көрсетіледі.

6, 9, 12, 15-бағандарда шығарынды көзінен шыға берістегі газ құбырында сәйкесінше қалыпты метеожағдайлар кезіндегі, кәсіпорынның бірінші, екінші және үшінші режим бойынша жұмысы кезіндегі ластаушы заттың шоғырлануы көрсетіледі.

7, 10, 12-бағандарда ҚМЖ кезеңінде сәйкесінше кәсіпорынның үш жұмыс режимдері үшін атмосфераға ластаушы заттардың шығарындылары көрсетіледі. «Кәсіпорын бойынша жиыны, қала бойынша барлығы» жолында жалпы кәсіпорын немесе қала бойынша атмосфераға шығарындылар көрсетіледі.

8, 11, 14-бағандарда ҚМЖ кезеңдерінде әрбір көз үшін әзірленген іс-шаралар тиімділігі сәйкесінше кәсіпорынның үш жұмыс режимі үшін көрсетіледі. «Кәсіпорын бойынша жиыны, қала бойынша барлығы» жолында әрбір кәсіпорын және жалпы қала бойынша әзірленген іс-шаралардың жалпы тиімділігі көрсетіледі. Тиімділік секундтық шығарынды бойынша анықталады.

16-бағанда зиянды затты бақылау әдісі мен кезеңділігі көрсетіледі.

5.23-кесте – 20____ жылы ҚМЖ кезеңінде атмосфераға ластаушы заттар шығарындыларының сипаттамасы



Кәсіпорын

Шығарындылар көзінің нөмірі

Атмосфераға шығарындылар

Ескертпе, бақылау әдісі мен кезеңділігі

қалыпты режим

ҚМЖ кезеңінде

бірінші режим

екінші режим

үшінші режим

г/с

т/год

%

г/м3

г/с

%

г/м3

г/с

%

г/м3

г/с

%

г/м3

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

«Хром қосылыстары зауыты» АҚ

4

161,2

3898

12,6

300

150

7,0

280

140

13,2

180

80

50,38

145

Сыртқы сүзгілеу

5

255,7

2462

19,58

250

230

10,1

225

215

16,0

215

130

49,16

130

Ауысым сайын

Жиыны

2

416,9

6260

32,58

-

380

-

-

355

-

-

210

50,4

-




Қалалық ЖЭО

1-3

391,2

2579

30,56

250

300

23,32

225

260

33,54

175

180

46,0

130

-“-

4

66,0

2259

5,16

240

60

9,0

230

50

24,15

165

35

26,97

140




8

20,0

750

1,56

30

19

5,0

29

18

10,0

25

12

40,0

18




Жиыны

5

477,2

5588

37,3

-

379

20,58

-

328

31,27

-

227

52,43

-




«КТП – Транс» ЖШС

1

31,0

52

2,42

70

28

9,8

55

24

22,6

45

16

48,4

40

-“-

м> м


2

35,0

127

2,7

95

30

14,3

80

25

28,6

60

20

42,9

50




3

30,0

226

2,34

150

28

6,7

145

22

26,7

95

16

13,3

80




Жиыны

3

96,0

405

7,5

-

86

10,4

-

71

26,0

-

52

45,8

-




Қала бойынша Барлығы

10

990,1

12353

77,36

-

845

23,85

-

754

24,54

-

489

50,6

-



Бөлімнің мәтінінде ҚМЖ кезеңіне іс-шаралар тиімділігін талдау мен бағалау келтіріледі. Бұл ретте:

кәсіпорындар мен көздердің қандай санында атмосфераға ластаушы заттар шығарындылары бар екендігі;

ҚМЖ кезеңінде әрбір кәсіпорында мен жалпы қала бойынша тартылған көздерді қамту пайызы қандай екендігі;

қандай заттар бойынша шығарындыларды қысқарту жүргізілетіні;

негізгі кәсіпорындар және жалпы қала бойынша әзірленген іс-шаралар тиімділігі қандай екендігі көрсетіледі. Іс-шаралар тиімділігі әрбір зиянды зат үшін әрбір режим бойынша жеке көрсетіледі.


5.11 Шығарындылар нормативтерін сақтау бойынша бақылау жүйесін ұйымдастыру және оны жетілдіру жөніндегі ұсынымдар

Бұл бөлімде қалада және кәсіпорында шығарындыларды бақылауды ұйымдастыру жарияланады. Қолданылатын бақылау әдістері мен құралдары, пайдаланылатын әдістемелер көрсетіледі.

Кәсіпорындағы бақылаудың жай-күйін және оның жеткіліктігін талдау жүргізіледі.

Бұл бөлімнің материалдары келесі кіші бөлімдер түрінде егжей-тегжейлі ұсынылулары мүмкін:

1 Кәсіпорындарда бақылауды ұйымдастыру;

2 Қала аумағында бақылауды ұйымдастыру.


5.12 Атмосфералық ауаға ластаушы заттар шығарындыларынан халық денсаулығы үшін тәуекелді бағалау

Қоршаған ортаның ластануынан халық денсаулығының жай-күйі үшін тәуекелді бағалау тәртібі қоршаған орта факторларының халық денсаулығының жай-күйіне әсерін есептеу «Қоршаған ортаның ластануынан халық денсаулығының жай-күйі үшін тәуекелді бағалау әдістемесіне» [10] сәйкес анықталады.

Бұл бөлім үшін қаланың (елді мекеннің) барлық өнеркәсіптік кәсіпорындары мен автокөлігінің атмосфералық ауаға ластаушы заттар шығарындыларының сомасынан, өндірістік аймақтар мен негізгі өнеркәсіптік кәсіпорындар шығарындыларының сомасынан халық денсаулығы үшін канцерогенді, канцерогенді емес қысқа мерзімді және созылмалы тәуекелдерді есептеулер орындалады.

Тәуекелдер селитебтік аймақтың және өнеркәсіптік алаңдардың санитарлық қорғау аймағының бақылау нүктелері үшін анықталады.

Жеке канцерогенді тәуекелді есептеу канцерогендік әлеует факторлары экспозициясының шамасы және мәндері туралы деректерді (еңістік факторы, бір реттік тәуекел) пайдалана отырып жүзеге асырылады.

Канцерогенді емес қысқамерзімді ингаляциялық тәуекелді және канцерогенді емес созылмалы ингаляциялық тәуекелді есептеулер негізгі ластаушы заттар және сомалану топтары бойынша орындалады.

5.24 және 5.25-кестелерде канцерогенді әлеует факторлары мен канцерогенді емес эффекттердің даму қауіптілігі параметрлері сәйкесінше ұсынылған.

5.24-кесте – Канцерогенді әлеует факторлары



Зат

CAS

SFi

(мг/(кгтәулік))-1



Ақпарат көзі

SFo

(мг/(кгтәулік))-1



Ақпарат көзі

ЕРА-ға сәйкес канцерогендер тобы

ХРЗА-ға сәйкес канцерогендер тобы

Хром (VI) (Алты валентті хром)

18540-29-9

42

IRIS

0,42

CalEPA

A

1

Бенз(а)пирен

50-32-8

3,1

NCEA

7,3

IRIS

B2

2A

Бензол

71-43-2

0,027

IRIS

0.055

IRIS

A

1

Қорғасын және оның органикалық емес қосылыстары

7439-92-1

0,042

CalEPA

0,0085

CalEPA

B2

2B

Формальдегид

500-00-0

0,046

IRIS

-

-

B1

2A

CAS – Американ химиялық заттар рефераттары қызметі беретін химиялық заттардың жеке нөмірі;

SFi – ингаляциялық түсу кезіндегі канцерогенді әлеует факторы (еңіс факторы). Өлшем бірлігі: 1/(мг/(кгтәулік)) немесе (мг/(кгтәулік))-1;

SFo – пероральді түсу кезіндегі канцерогенді әлеует факторы (еңіс факторы);

IRIS – біріктірілген жүйе;

CalEPA – Калифорния қоршаған ортаны қорғау агенттігінің сыныптамасы;

NCEA – АҚШ қоршаған ортаны бағалау бойынша ұлттық орталығының сыныптамасы;

EPA – АҚШ қоршаған ортаны қорғау агенттігінің сыныптамасы;

ХРЗА – Халықаралық Ракты зерттеу агенттігінің сыныптамасы.


5.25-кесте – Канцерогенді емес эффекттердің даму қауіптілігі параметрлері туралы мәліметтер



Зат

CAS

RfD, мг/кг

Сыни эффекті

RfC, мг/м3

Сыни эффекті

ARFC, мг/м3

ЭТК

Азот қостотығы

10102-44-0

1

-

0,04

Тыныс алу органдары, қан, (MetHb түзілу)

0,47

+

Азот тотығы

10102-43-9

0,1

-

0,06

Тыныс алу органдары, қан, (MetHb түзілу)

0,72

-

Көміртегі тотығы

630-08-0

-

-

3,0

Қан, жүрек-тамыр жүйесі, даму, ОЖЖ

23,0

+

Формальдегид

50-00-0

0,2

Ішек-қарын жолдары, ОЖЖ, бауыр, бүйрек

0,003

Тыныс алу органдары, көздер, иммундық жүйе

0,048

-

Ескертпе - RfD – пероральді түсу кезіндегі референтті доза, RfC – созылмалы инголяциялық әсердің референтті шоғырлануы, ARFC – өткір ингаляциялық әсерлер үшін референтті шоғырлану, ЭТК – эпидемиологиялық тәуекел критерийлерінің бар болуы (яғни эпидемиологиялық зерттеулерде алынған «шоғырлану – жауап» тәуелділігі).
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©tilimen.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет