Бағдарламасы «ертеңІҢ Үшін аянба! »


Пәтеріңізде өрт басталса не істеу керек?



жүктеу 3.67 Mb.
бет19/19
Дата02.07.2016
өлшемі3.67 Mb.
түріБағдарламасы
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19

99. Пәтеріңізде өрт басталса не істеу керек?

Пәтеріңізде өрт ұшқын алғанда сіздің жасайтын қадамдарыңыз:


  • Табадағы май жанған кезде оның бетін қақпақпен тығыздап жауып, пешті өшіріңіз. Табадағы қызып тұрған майға суық су құюға болмайды, өйткені май жан-жаққа шашырап, өрт шығып, я болмаса бет–аузыңызды, қолыңызды күйдіріп алуыңыз мүмкін.

  • Егер пәтерде изоляцияның жағымсыз күйген исі шықса, ортақ электр сөндіргіш автоматты өшіріп, пәтерді тоқтан ажырату керек.

  • Электр желісіне қосылған құралды сумен сөндіруге болмайды!

Теледидар, мұздатқыш үтіктен өрт шыққанда – пәтерді тоқтан ажыратып, сымды тоқсұққыштан (розетка) суыру керек.

  • Егер жану жаңа басталса, тоқтан ажыратылған үтікті (теледидарды) жүн жамылғымен, тығыз матамен жауып, шет-шетінен ауа өтпейтіндей қымтау керек.

  • Тоқтан ажыратылған теледидардағы шағын отқа су құюға болады, бірақ кинескоптың атылу мүмкіндігін ескере отырып, оның арт жағына не жанына қарай шығыңыз.

  • Жанып жатқан электр құралы кернеуде тұрған болса, отты өшіруге су пайдалануға болмайды, ал кішкене жанып жатқан бөлігін ас немесе кальцийлі соданы, құмды, үй өсімдіктерінің астындағы топырақты себу арқылы өшіруге ұмтылу керек. 1000 В-қа дейінгі кернеуде тұрған электр құралына ұнтақ немесе көмірқышқыл газы бар өртсөндіргішті қолдануға болады.

Пәтерде өрт болса:


  • Өртті байқаған сәттен-ақ, өртке қарсы қызметті шақырыңыз. Мұны қауіпсіз жерде тұрып, көрші пәтерден немесе көше таксафонынан, ұялы телефоннан іске асырған абзал. «101» нөмірін теріп:

  • өрт орын алған мекен-жайды;

  • нақты ненің (теледидар, жиһаз, автокөлік) жанып жатқанын:

  • өз тегіңіз бен телефондарыңызды;

  • егер диспетчер сұраса: үй, подъезд, пәтер нөмірін, қай қабатта жанып жатқанын, ғимаратта қанша қабат бар екенін, қай жақтан келген ыңғайлы болатынын, кіреберіс есіктің кодын, адамдарға төнген қауіптің бар-жоқтығын нақтылап айтыңыз.

Телефонмен нақты және байыпты сөйлеңіз, асықпаңыз. Сіз өрт жайлы айтып жатқан кезден бастап, өртке қарсы команда дабыл бойынша жиналып, шығып келе жататыны есіңізде болсын (құтқарушыларға барлық қажетті мәліметтерді рация арқылы хабарлайды).

Егер өрт түтіні мен жалыны пәтерден сыртқа шығуға мүмкіндік берсе:

  • Оттан тезірек қашыңыз; ештеңені іздеп не жинап әуре болмаңыз. Ғимараттан шығып бара жатып, шамаңыз келгенше барлығына хабар беруге тырысыңыз.

  • Егер мүмкіндік болса, газды жауып, баспалдақ торында орналасатын электр қалқанындағы кернеуді өшіру арқылы пәтерді тоқтан ажыратып кетіңіз.

  • ешқашан лифтіні пайдаланбаңыз.

  • шығар есікке төрттағандап немесе еңбектеп жетіңіз, өйткені еденге жақын жерде ауа температурасы төмен және онда оттегі көбірек болады. Соның өзінде басыңызды еденнен 30 см биікте ұстау керек екенін ұмытпаңыз, себебі одан төменде ауыр улағыш газдар, жанғыш заттардың жиынтығы, улы газ қабаттары жайғасады.

  • жолай артыңыздағы есікті нығыздап жабуды ұмытпаңыз, бұл оттың жолын бөгеуге көмектеседі.

  • егер түтін көп болса, тамақты жыбырлатып, көзді жасауратса – тыныс жолдарыңызды қалың матамен жауып, сол арқылы дем алып, сыртқа шығыңыз.

Егер көрші орын-жайлардағы түтін және өрт жалыны сыртқа шығуға мүмкіндік бермейтін болса:


  • үрейленіп, дүрбелеңге (паникаға) салынбаңыз.

  • «101» нөміріне хабарласыңыз. Диспетчерге өзіңіздің қайда екеніңізді және шығуға мүмкіндігіңіз жоқ екенін түсіндіріңіз.

  • егер сіз көпқабатты үйде тұратын болсаңыз, шатырға шығу мүмкіндігін немесе өрт баспалдақтары арқылы төмен түсуді ойластырыңыз, тіпті көршілердің балкон, лоджиялары арқылы өтуді де қарастырған жөн.

  • егер шығуға мүмкіндік болмаса, түтін мен жалыннан қорғану үшін өз пәтеріңізді герметизациялауды ойластырыңыз. Ол үшін кіретін есікті мықтап жауып, орамал, көрпе, кез келген матаны сулап, сыртқы есіктің ішкі жағынан саңылауларды бітеңіз. Сырттан түтін кірмеу, ауа тартпау үшін терезелерді жауып, ас үйдегі, ванна, дәретхана бөлмелеріндегі ауа саңылауларын бітеу керек.

  • ванна мен легендерді сумен толтырып, есік, еден, сүрткіштерді сулаңыз.

  • терезе жаққа жақындап, сол маңда болуға тырысыңыз, себебі адамдардың назарын өзіңізге аударуыңыз керек.

  • адамдардың назарын аудару үшін, айқайлау міндетті емес, терезеге үлкен ашық түсті мата ілу, түнде фонарь арқылы белгі беруге де болады.

  • егер ашпауға болмайтын жағдай орын алмаса (қысылу, тұншығу, естен айрылу) терезені сындыру, ашу қажет емес, себебі сіздің өрт өткізбеу үшін жасаған қамалыңыз бұзылады да, орын-жай тез арада түтінге толып, тіпті ашық тұрған терезенің өзінде дем алу мүмкін бомай қалады. Тартылыс әсерінен түтінмен бірге бөлмеге жалын да тез кіреді.

  • егер пәтерде балкон немесе лоджия бар болса, артыңыздан есікті қатты жауып, тезірек солай баруға ұмтылыңыз. Адамдар назарын өзіңізге аударуға тырысып бағыңыз.

Абзалы, өрт сөндірушілерді күткен дұрыс, олар көп жағдайда бірнеше минуттардан соң-ақ келеді.

Пайдалы сілтемелер:

1) www.emer.kz/survival/methods/index.phpHYPERLINK "http://www.emer.kz/survival/methods/index.php/"/ - төтенше жағдайлар кезінде аман қалу әрекеттері бойынша әдістемелер мен нұсқаулықтар;

2) www.faqlife.ru/advice/206/ - «Что делать при пожаре? Советы» мақаласы;

3) www.shkolazhizni.ru/archive/0/n-3692/ «Как вести себя при пожаре?» мақаласы.



Интернет арқылы іздеу. Сіз Интернет арқылы да осы тақырып бойынша көптеген материалдармен таныса аласыз. Ол үшін іздеуге арналған сайттар, мысалы www.google.kz, www.rambler.ru, www.yandex.ru сияқты жүйелерде «пәтердегі өрт», «өрт басталса не істеу керек» және т.б. кілт сөздерді теру керек.
IX ТАРАУ. АДАМ ЖӘНЕ ОНЫҢ ӘЛ-АУҚАТЫ
100. Отбасы бюджетін қалай сақтауға және арттыруға болады?
Әрқайсымыз және өзгелер жиі айтатын шағымның бірі – ақшаның жетіспеушілігі. Шағымның айтылуы кірістің көлеміне байланысты емес. Қаржыны пайдалана білу – отбасы өмірінде ең маңызды іс.

Егер сіз отбасыңыздағы қаржы мәселелерін ретке келтіремін десеңіз, онда отбасыңыздағы барлық табысты, яғни барлық жалақы төлемін анықтаңыз. Отбасылық шығындар төрт бапқа бөлінеді.



Міндетті шығындар: бұл коммуналдық қызмет үшін төлем, оқу, балабақша ақысы, міндетті есеп шот төлемдері және т.б. Бұл негізгі және үздіксіз қайталанып тұратын бап.

Негізгі шығындар: бұл азық-түлік, дәрі-дәрмек, курстарға бару, үйірмелер, киім-кешек, көлік, телефон, интернет, үй шаруашылығын жүргізу тәрізді күнделікті шығындар және т.б. Азық-түлікті бір аптаға алып қоюға болады. Осындай жағдайда ақша азырақ жұмсалады әрі ып, шығындарды бақылау оңайлайды.

Жинақ ақша: мұнда шұғыл жағдайларға бағытталған ақша жинақталады: мысалы, жөндеу, демалыс не ірі сатып алулар.

Еркін шығындар: бұл демалуға, сыйлыққа, қонақтарды күтуге арналған ақша.

Отбасы шығындарының барлығын аталған төрт бөлімге кіргізуге болады.

Сіздің отбасыңызда ақша қалай жұмсалатынын түсіну үшін, бюджет құрып, ай сайынғы шығындарды анықтап көріңіз. Табыстар мен шығындарды 4-6 ай бұрын жоспарлауыңыз керек. Нәтижесінде жарты жылдан кейін ақшаңыздың қайда кеткенін нақты білетін боласыз.

Ескерту. Шығынға арналған ақша көлемінен асып кетпеуге тырысыңыз.

Оған қоса, жедел нұсқаны қолдана аласыз. Жалақының үлкен бөлігін (70%) шеткері алыстау орынға салып қойыңыз. Ал әмияндағы ақша мың теңгеден аспауы керек. Әмиянда белгілі мөлшердегі ақша жатқан кезде, дүкеннен (онсыз да өмір сүруге болатын) «аса қажетті зат» алуға мүмкіндік болмайды. Әрине, салып қойған ақшаңызды жұмсауға тура келетін жағдайлар бар. Алайда қанша алсаңыз да, сонша қайтару керек екенін естен шығармаңыз. Ақша салынған қағазға санды азайтып көрсетудің қажеті жоқ. Алайда келесі жалақы есебінен жетіспей тұрған ақшаны қайта қосып қою керек.

Тағы бір әдіс: әр табыстан 10%-ды бөліп алып жинаңыз, оны ешкім, ешқайда жұмсамауы керек. Осы арқылы бір жылда үлкен көлемде ақша жинауға болады.

Әдетте, жанұялар қаржы мәселесінде жиі қайталанатын қателер жасайды.

Олардың бірі – табыс бойынша нақты көрініс, шығындар туралы келісімнің жоқтығы, ерлі-зайыптылардың бұл мәселеге назар аудармауы, ақшаны ыңғайсыз тақырып деп есептеу жағдайы.

Отбасындағы екінші мәселе – шығындар, сатып алулар мен төлемдер кезегін реттей алмау. Отбасы мүшелері бәрін бір мезетте алғысы келеді, алайда ақыры ең маңыздысына да қол жеткізе алмайды.

Сонымен қатар, алдын-ала жоспарлауға мән бермесеңіз, уақытында ақшаны салып қойып, керек нәрсені жеңілдікпен немесе көтерме бағамен сатып ала алмай қаласыз.

Естен шығарып алмаңыз! Жоспарлау барысында отбасының әр мүшесінде ақша болу керек. Оларды ол өз еркімен жұмсай алады, өз шығындары бойынша басқаларға есеп бермейді. Бұл үлкен көлемдегі ақша болмай-ақ қойсын, алайда бұл балаларды кішкентай кезінен ақша ұстауға үйренеді. Ал ересектер әрқашан бір-бірлеріне құрмет көрсетіп, сыйлық жасай алады, ақшасыз қалу қаупі туындамайды.

Пайдалы сілтемелер:

1) www.4konverta.com – «4 конверт» жеке қаржы жүйесі туралы сайт;

2) www.fingramota.kz/budget/family-budget/ - «Семейный бюджет и домашние финансы» мақаласы;

3)www.prodengi.kz/publikacii/sostavlenie_semejnogo_byudzheta_7_prostyh_i_dejstvennyh_shem/ - «Составление семейного бюджета - 7 простых и действенных схем» мақаласы.



Интернет арқылы іздеу. Сіз Интернет арқылы да осы тақырып бойынша көптеген материалдармен таныса аласыз. Ол үшін іздеуге арналған сайттар, мысалы www.google.kz, www.rambler.ru, www.yandex.ru сияқты жүйелерде «отбасы бюджеті», «отбасы бюджетін жүргізу» және т.б. кілт сөздерді теру керек.
: files
files -> Оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беретін ұйымдарында ғылым негіздерін оқытудың ерекшеліктері туралы
files -> Бағдарламасы Қазақ бөлімі «Тіл теориясы»
files -> М. П. Ешимов ф.ғ. к., доцент, Р. С. Нұртілеуова аға оқытушы
files -> Н. Д. ОҢдасынов ? Арабша-қазақша түсіндірме сөздік
files -> А. Б. Салқынбай ҚазҰУ профессоры, филология ғылымдарының докторы Алматы, Қазақстан Сәкен өлеңіндегі сырбаз
files -> Қазақ әдебиетінен тапсырмалар. Құрастырған: ф.ғ. к.,проф. Б.Қ.Қапасова
files -> «№ `мектеп-лицей» мемлекеттік мекемесі Күнтізбелік- тақырыптық жоспар
files -> «№мектеп-лицей» мемлекеттік мекемесі Күнтізбелік- тақырыптық жоспар
files -> Тест. 9-сынып. Сын есім қандай сұраққа жауап береді?


1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19


©tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет