Диплом жұмысы тақырыбы: Бастауыш сынып қазақ тілі сабағында инновациялық технологияларды қолданудың тиімділігі



жүктеу 0.8 Mb.
бет3/4
Дата20.06.2016
өлшемі0.8 Mb.
1   2   3   4

Оқушылардың тіл байлығын дамутыдағы кестемен жұмыс

Сабақта оқушылардың сөздік қорын молайтуға, тіл байлығын дамытуға арналған кестелерді пайдаланудың мәні зор. Кестелер балалардың материалды қабылдауын жеңілдетіп, одан игеретін білім негіздерін жүйелі меңгеруге мүмкіндік жасайды. Соны ескере отырып, біз жоғарыда берілген логикалық-семантикалық сөз топтарын мынадай кестелер арқылы оқыттық.

Бұл берілген кестеде мазмұны мен құрылысы «сөз» тақырыбын үйретуге толық мүмкіндік береді.
Сөз

Жеміс аттары

Көкөніс

аттары


Үй жануарлары

Төл

аттары


Құс

Аттары


Киім

аттары


Ыдыс

аттары


Аң

Аттары

















































































































































Кестемен жұмыс жасаудың нәтижесінде оқушылар мынадай дағдыларға ие болады:

1.сөздерді жеке-дара, өзара байланыссыз қабылдамай, өзара байланысқан жүйесін қабылдауға дағдыланады;

2. жалпы ұғымдарды жеке ұғымдарға саналы түрде ажыратып талдап үйренеді;

3.жалпы және жеке ұғымды білдіретін сөздердің қатысымен дұрыс сөйлеу дағдысына аса қажетті сөйлем құрылымдарын меңгереді.

Балалардың тілінің дамуының динамикасы былай болған.

Баланың алғашқыда тілі «апа», «ата» деген сөздерге келеді.

Осы алғашқы сөздерден кейін оның сөздік қоры тез молая береді. - Оқуға даярлықтың негізгі көрсеткіші - бала тілінің дамуы. Даярлығы бар 6-7 жастағы баланың байланыстырып сөйлеу, күрделі сөйлем құру қабілеті дамиды, ал даярлығы төмен 6-7 жастағы бала сөздерінің байланысы жоқ, грамматикалық қателері көп болады, өз ойын жай сөйлем арқылы жеткізеді.


1 - сыныпта лексиканы оқыту арқылы тіл дамыту

Мектепке бірінші рет келген баланың сөздік қоры мен сөйлеу қабілеттілігі бірдей дәрежеде бола бермейді. Кейбір ата-аналарының қолында тәрбиеленген қыз-балалар арасында мұндай қабілет төмендігі кездеседі. Себебі, кейбір ата-аналар қыз балаларын жастайынан әдепті тәрбиелейміз деген мақсатпен: «өзінен үлкен кісінің бетіне тіке қарама. Сөйлегенде немесе жауап бергенде, дауысыңды қатты шығармай ақырын сөйле. Қасыңда отырған ересек кісінің көзінше жарыса сөйлеме. Біреуге жауап бергенде, айтар сөзің қысқа болсын» т.б. деп тәрбиелейді, талап етеді. Жастайынан мұндай мінез қалыптасқан, сәбилер көпшілік орындарда болсын, үй-ішіндегі бөтен адамдар арасында болсын, ұяңдық жасап, сөйлеместен төмен қарап немесе саусағын аузына салып, айтайын деген ойын жеткізе алмайды. Сөйлегенде де, жауап бергенде де дөрексізденіп, өз сөзін өзі ерсі көріп, «тыңдап отырған кісілер күлер», - деген оймен оларға тіке, батыл қарай алмай, төмен қарап тұрып қана естілер-естімес жауап берумен шектеледі.

Бала — ата-ананың игі істерін жалғастырушы, ертеңгі үміт болашағы. Бала тәрбиесі ата-ана үшін күрделі де жауапты мін. Жас шыбық иілгіш болса, жас адамда сондай жақсыға да бірдей бейім болатыны баршамызға мәлім.

Ата-ананың үйдегі іс-әрекеті балаларының көз алдынан өтеді. Сондықтан жақсы, жаман әдетіміздің бала тәрбиесінде ықпалы зор.

Жеткіншекті тіл мәдениетіне баулудың тәрбиелік мәні өте зор. Балаларды мектепке жан-жақты даярлау мақсатымен тілді барлық жағынан дамыту керек. Сөздің ана тілі нормаларына сәйкес айтылуын, грамматикалық жағынан дұрыстығын, өзара байланыстылығын, айтқан пікірдің дәйектілігін, бейнелігін үнемі қадағалау керек. Сонда ғана балалар сөзді дыбыстан талдауға және сөздердің дыбыстық құрамын ажыратуға тез жаттығады. Жаңа бағдарламаға сәйкес даярлық тобында оқитын 6 жастағы балалар сауат ашу кезінде 42 әріпті, яғни алфавитті толық меңгереді. Сауат ашуға дейінгі кезең - оқу жылының бастапқы 4 аптасы. Бұл уақыт ішінде даярлық топ шәкірттері дыбыс, буын, сөз, сөйлем деген ұғымдармен танысады. Екі-үш сөзден ауызша сөйлем құрай білуге және сөздердің орын тәртібін білуге үйренеді. Осындай әзірлік жұмыстарынан кейін олар а, ш, н, о, р, дыбыстармен және әріптерімен танысады.

Тапсырма орындауда балалардың еркін жігерін арттырады, дене күшінің жігерін арттырады. Бала жасынан енбекке үйреніп, тұрмыстың не екенін түсінсе, есейе келе ұқыпты, жинақы болады.

Мектеп жасына дейінгі жас сәбидің жастығына қарамастан, қолынан келетін жұмысты істейтін деген ықыластарын қайтармау керек. 6 ай өткеннен соң бала өзінше тамақ жеуге әрекетенеді, ұсақ-түйек заттарды бір орнынан екінші орынға әкеліп қою сияқты аздаған тапсырмаларды орындай алады.

2-3 жастағы балалар өздігінше тамақтанады, киімдерін шешіп, орнына қоя алады.

Мұндай жағдайларда балалардың қолданатын заттары, қол жуғыш, орамал, киім ілетін орны бойына сәйкес орналасуы керек. 3-5 жастағы балдырғандар өздері тамақтанып, киініп, ересектердің жұмысына аздап жәрдемдесе бастайды.

6-7 жасқа келген бала төсегін жинап, тамақ ішкен ыдыстарын жуып, тазалап, орындарына кояды. үй ішін, үй маңайын сыпыруға, еденді жууға, аяқ киімдерін тазалап, орындарына реттеп қоюға жарайды. Баланың жасы өскен сайын үй ішінде атқаратын қызметі де көбейіп, күрделене береді. Сонымен қатар ата-аналардың туған жер мен Отанды сүюге баулып, жауыздыкка, жалқаулыққа, үстемдікке қарсы сезімге тәрбиелейді.

Балалар ертегідегі оқиғаларды ынтыға қабылдайды және оған сенеді. Олардың адамгершілік қасиеттері мектепке дейін-ақ қаланатыны белгілі. Ертегілер жас бала жүрегінде ең қымбат қасиетті - аяушылық сезімін тудырады.

Сәбидің бәрі тұрмысынан еңбек-сүйгіш, қайырымды бола бермейді. Ата-ана мен тәрбиешінің міндеті балаға сәби күнінде адамгершілік пен еңбексүйгіштік дәнін себу. Талапқа сай білім беру, сабақтың тиімді, қызықты өтуі мұғалімнің жеке оқушыны тани білуіне де байланысты. Мектепке жаңа, келген шәкірттің жан дүниесіне, физиологиялық логикалық, және психологиялық дамуына, ұғу, сезу, түсіну қабілетіне үнемі зер салу — ұстаз парызы. Әсіресе жеке жұмыс жүргізуді бастарда оқушының сөз қоры, сөйлеу дағдысы, ойын дағдысы, ойын баяндай білуі, сөйлемді толық аяқтай білуі, сұраққа жауап беруі, өзін қоршаған дүниені тану таразыдан өткізілуі керек.

6-7 жастағы оқушылардың көбісінің зейіні тұрақсыз болғанымен тез қабылдағыш келеді. Бірақ ұққанын тез ұмытып қалады. Біраз күннен кейін сұрасаң жауап бере алмайды. Бұл зейіннің тұрақсыздығынан мұндай оқушымен жүргізілетін жеке жұмыс ерекше есте қалардай қызықты болуы керек. Қабылдауы баяу немесе мінезі тұйық, көп сөйлемейтін, тыныш отыратын сабаққа ынтасыз оқушыға берілетін тапсырма оны ширату, сабақта сөзге тарту, көңілдендіру, өзге оқушының берген жауабын қайталаттыру немесе сөзуар балалармен қабаттастыра сөйлету мақсатын көздеуі тиіс. Берген жауабын нақтылап, анықтап өзінің өзгелерден қалмай жауап беріп тұрғанына көзін жеткізіп, белсенділік туғызу шарт. Қабылдауы нашар оқушының жауапкершілігі де төмен болады.

Қазіргі кезде сабақты ғылыми - теориялық, және практикалық дағды қалыптастыру жағынан оқытуды жетілдіре түсудің тиімді жолдарын қарастырып отыр. Оқушылардың өздігінен жұмыс істей білуіне ерекше көңіл бөлудің және сапалы оқытудың әдіс тәсілдерін ұсынады. Оқушыларға тәрбие берудегі, білім негізін игертудегі ұстаз ролін еш нәрсе де алмастыра алмайтынын білеміз. Шәкіртке білім берудің негізі - сабақ. Сондықтан да мұғалімнің басты міндеті -сабақты ғылыми мазмұнға сай, білімділік, тәрбиелік және дамытушылық жағынан әсерлі, тартымды көрнекілік пайдалану арқылы өткізу, осыған орай торғайдың, шәйнектің, дәптер суреттерін тақтаға іліп қойып, көрсеткіш таяқшамен бірінші буынды (Тор...) көрсетіп, екінші буынды балалардан сұрасақ, олар суретке қарап отырып ауызша жауап бере алады. Сонымен қатар осы сөздерде неше дауысты дыбыстар болса, сонша буын болатындығында ескере кетуімізге болады. Сөзді буынға бөліп оқыту кезінде сөзді тұтас оқуға үйрету үнемі есте болған дұрыс. Осылайша балаларды дұрыс сөйлеуге жаттықтырамыз. Оқушылардың, ой-өрісін, сана сезімін отбасының, қоғамдық ортаның мектептегі оқыту мен тәрбиенің әсерінен қалыптасып дамиды.



2 - сыныпта лексиканы оқыту арқылы тіл дамыту

2-сынып оқушыларының ересектерімен мен қарым-қатынасын, түсініп танымдық іс-әрекеті өзгереді. Сондықтан олардың ақыл-ойын дамыту үшін сөйлемді дұрыс құра білудің, тақырып мазмұнына сай, тәрбие негізін нақты оқушының санасына дұрыс құя білудің маңызы зор.

Оқушының ой-өрісін дамытуда мұғалімнің білімділігі, мәдениеті, ұстамдылығы, тапқырлығы, балаға деген қамқорлығы негізгі күш. Оқушылар оқу материалдарын түсініп қана қоймай, оны керек жерінде, яғни тәжірибеде қолдана білуі керек. Жетілдірілген бағдарлама оқушыларға түрлі пәндерден білім берумен бірге олардың ақыл-ойын санасын дамытуды да көздейді. Ал ақыл-ойдың дамуы тілдің дамуымен тікелей байланысты. Өйткені тіл ойдың сыртқы көрінісі. Бала тілін дамытуда оларға түрлі жаттығулар, сан алуан жазу жұмыстарын орындату, мақал-мәтелдер, өлең жаттатқызу, әңгімелер оқыту арқылы іске асады. Бастауыш сыныпта ертегілер оқытудың маңызы зор. Ертегі - сабақтың сыныптан тыс оқудағы бір саласы. Ондағы кейіпкердің әрбір мінез-құлқына, сөз мағанасына сәйкес дауыс күшейтудің (кекесін, мысқыл, қуаныш, реніш) қажеттігіне оқушылардың көзін жеткізу керек.

Ертегі - балалардың ой-өрісін дамытып, тіл байлығын арттырады. Мысалы: «Түлкі мен ешкі», «Ақымақ арыстан», «Қарлығаштың құйрығы неге айыр», сияқты ертегілерді балаларға алдымен өзіміз оқып беріп, одан кейін балалардың түсінігін сұрап дұрыс емес жерін сұрақ қойып толықтыру арқылы да балалардың тіл байлығын, сөздік қорын арттыруға әбден болады.

Тіл сабағының мақсаты - оқушыларға әбден тілімізді меңгерту. Бастауыш сыныптарды бітіргенде оқушылар байланыстырып сөйлеудің қарапайым түрлерін толық меңгерулері керек. Оқушылардың тілін, сөздік қорын дамыту күн, апта, тоқсан сайын күрделене түседі.

Сөздік жұмысы бастауыш оқушысының ойын дамытумен тығыз байланысты екені белгілі. Тілді, оның грамматикалық курсын меңгеру оқушыларға өз пікірлерін айтуға, сұрауға, қорытынды жасауға, заттар мен құбылыстар арасындағы алуан түрлі байланыстарды аңғара білуге мүмкіндік береді. Мектепте жүргізілетін сөздік жұмысы ауызша, жазбаша болып екі түрге бөлінеді.

Ауызша тіл дамыту жұмысы негізінде кітап оқу, көрген-білгенді әңгімелеп айтып беру арқылы орындалса, жазбаша тіл дамыту мазмұндама, шығарма т.б.с.с жазу жұмыстары арқылы іске асады. Бұл жұмыстар арқылы қай-қайсысы болмасын, сөз арқылы оқушыны дәл ойлауға үйретуге, оның шығармашылық қабілетін арттыруға сөйлеудің мазмұны мен формасының бірлігін арттыруға, қамтамасыз етуге бағыталады.

М.Ермекбаев өзінің диссертациясында мектепке дейінгі және бастауыш мектеп оқушыларының сөздік қорының даму динамикасын берген[19,-51].

Біз оның берген кестенің бастауыш мектеп оқушыларының сөздік қорының даму динамикасына тоқталмақпыз:


р/с

Жас шамасы

Сөздік қоры

1.

6.6-6.11

3871

2.

7.0-7.5

5782

3.

7.6.-7.11

8930

4.

8.0-8.11

12566

5.

9.0-9.11

14862

6.

10.0

15686

Бұл кестені ғалым бастауыш сынып оқушыларына арналған оқулықтарына сүйене отырып берген.

Енді біз «Қазақ тілі» оқулықтарындағы тіл байлығын дамытуға арналған тапсармаларды екі топқа бөліп (шығарма жазуға және мазмұндама жазуға) арналған тапсырмаларды мына кестеде қарастырайық.
2-кесте. Оқулықтардағы тіл байлығын дамытуға арналған тапсырмалар


сыныптар

Сөйлем құрастыруға арналған тапсырмалар

мазмұндама жазуға арналған тапсырмалар

шығарма жазуға арналған тапсырмалар

1-сынып




сөздің тура мағынасын аңғару, сөз тіркесін құру, сөйлем түзе білу, олардың ара жігін ажырату

«Қысқы ойын», «Нағашы ата», «Наурыз», «Жылдың төрт мезгілі», »Кім болам», «Менің атам» тақырыптарға әңгімелер құрастыру, айту, жазу

2-сынып

№11. Суретке қарап сөйлем құрау,№23 суреттегі жануарлардың атын атап, атауларды қатыстырып сөйлем жазу, № 103. тірек сөздерін айдаланып, сөйлем құрастыру. № 187. Суретке қарап (70 б.) сұрақтарға жауап беру


№26 Мәтінінің мазмұнын айтып беру, дайын мәтін бойынша тақырыбын қою, жоспар жасау, жалпы фоннан негізгі фигураны ажырату, негізгі айтылмақ ойды табу

№17 "Онтай", № 66. Ребусты шешіп, әңгiме құрастыру, "Менiң сыйлығым"

тақырыбына ауызша әңгіме құрастыру, №30.Ертегіні әрі қарай жолғастыру

№ 131. Абай мен Мұхтар Әуезов туралы білетінін айту, № 160. өз бөлмесін сипаттау,

№ 165. Жоспар бойынша мәтін құрастыру, № 166. "Тоқылдақ– пайдалы құс" тақырыбына 4-5 сөйлемнен тұратын мәтін құрастыру,

№ 168. Аталған тақырып және тірек сөздерді пайдаланып мәтін құрау, № 176. "Әдепті бала-арлы бала" тақырыбына шығарма жазу.


2-сынып

№11. Суретке қарап сөйлем құрау,№23 суреттегі жануарлардың атын атап, атауларды қатыстырып сөйлем жазу, № 103. тірек сөздерін айдаланып, сөйлем құрастыру. № 187. Суретке қарап (70 б.) сұрақтарға жауап беру


№26 Мәтінінің мазмұнын айтып беру, дайын мәтін бойынша тақырыбын қою, жоспар жасау, жалпы фоннан негізгі фигураны ажырату, негізгі айтылмақ ойды табу

№17 "Онтай", № 66. Ребусты шешіп, әңгiме құрастыру, "Менiң сыйлығым"

тақырыбына ауызша әңгіме құрастыру, №30.Ертегіні әрі қарай жолғастыру

№ 131. Абай мен Мұхтар Әуезов туралы білетінін айту, № 160. өз бөлмесін сипаттау,

№ 165. Жоспар бойынша мәтін құрастыру, № 166. "Тоқылдақ– пайдалы құс" тақырыбына 4-5 сөйлемнен тұратын мәтін құрастыру,

№ 168. Аталған тақырып және тірек сөздерді пайдаланып мәтін құрау, № 176. "Әдепті бала-арлы бала" тақырыбына шығарма жазу.


3-сынып

№121. "Еңбекқор құмырсқа" тақырыбына 3-4 сөйлемнен туратын мәтін құрастыру,

№216. Сөйлемдерді оқып, ретімен айтып беру.

  1. Ертегіні әрі қарай жалғастыр.

дайындалған жартылай мәтінді ары қарай өз беттерінше жалғастыру,қысқа немесе толық мазмұндама жазу, ой қорытындыла

рын жасау



Туған жері туралы әңгімелеу,"Бау-бақ шаның пайдасы" тақырыбына әңгіме құрастыру, хатты жалғастыру,№76. Сурет бойынша әңгіме құрастыру,

№114.Сурет бойынша кітапхана мәнінде әңгіме құрастыру.

№117. "Менің Отаным - Қазақстан" тақырыбына әңгіме құрастыру, №216. "Орманда" тақырыбына шағын шығарма жазу.

№246. Кітапханаға барғаны жайлы әңгімелеу.

№277. Мәтінді әрі қарай жалғастыру.

№294."Аңшы" тақырыбына шығарма жазу.

№309. "Кім болам? " тақырыбына шығарма жазу.

№ 252. Суретке қарап, шағын әңгіме құрап жазу, № 254. Еркін тақырыпқа шығарма жазу,

112 б. Ұста туралы әңгіме құрастыру.


4-сынып

№111 өз ойын дәлел деу (тіл дамыту)

№112 өз ойыңды дәлелде.... №119. Сөз тіркестерге етістіктер қойып сөйлем құрау,

№123. Сөйлем құрау.






№99. "Менің туған ауылым" тақырыбына әңгіме жазу, №100. Берілген тақырыпқа әңгіме құрастыру,№103.жоспар бойынша әңгіме құрастыру,

№113 «Мейірімді аңшы» тақырыбына шығарма жазу, №420. Ертегiнi әрi қарай жалғастыру.

№429. Әңгімені әрі қарай жалғастыру,

№443. Ауа райы туралы шағын әңгіме жазу,

№445.Б. Момышұлы туралы білетінін әңгімелеу,

№47. Ыбырай Жақаев туралы не білесің?

№494. "Ас атасы –нан" тақырыбына әңгіме құрастыру,

№561.тұрған жердің (қала, ауыл т.б.) көктемгі тіршілігін сипаттап шығарма жазу.


Оқулықтарда шығарма жазуға төмендегідей тапсырмалар берілген:

1-сыныпта -6 тапсырма;

2-сыныпта –37 тапсырма;

3-сыныппа - 67 тапсырма;

4-сыныпта -51 тапсырма берілген. Осы тапсырмалар тіл байлығын дамытуға үлкен әсерін тигізеді.

Осы тапсырмаларды саралап отырып, біз жалпы тіл байлығын дамыту әдістемесіне тоқталмақпыз.

Ә.Исабаев «Қазақ тілін оқыту методикасында» ұсынып отырған практикалық әдістерде «сөйлем құрату әдісі», «шығарма жаздыру әдісі», «дұрыс сөйлеуге дағдыларын қалыптастырудың тәсілдері», »Диалогтық және монологтық сөйлеуді үйрету әдістері» тақырыптарда тіл дамыту мәселелеріне тоқталған [137].

Бастауыш сыныпта қазақ тілін оқыту әдістемесін негізін құрастырған ғалымдардың бірі – Сағира Рахметова. Бастауыш сыныпта қазақ тілін оқыту әдістемесінде тіл байлығын дамытудың профессор С.Рахметова сауат ашу кезеңнен басталатынын өзінің «Қазақ тілін оқыту әдістемесі» атты оқулығында мынадай бөлімдерде көрсеткен:

1) «Сауат ашу және тіл дамыту әдістемесі» (Сауат ашу кезеңде баланың тілі мен ойын дамыту). Ғалым былай деген: «Оқушылардың тілін дамыту үшін әліппедегі мәтіндер мен берілген сөздер өмірдің әр саласын қамтиды: балалар мен үлкендер өмірі, табиғат құбылыстары, баланы қоршаған сан алуан заттар, өсімдіктер, жануарлар дүниесі» [6,-37].

2) «Әдебиеттік оқу және тіл дамыту әдістемесі» бөлімінде мәтінді қабылдауға байланысты жүргізілетін жұмыстарға тоқтала отырып, осы жұмыстарды жүргізгенде «...балаларды өз беттерімен ізденуге үйретіп, ақыл ойы мен дүниетанымын кеңейтуге, тілін дамытуға септігін тигізеді» - деп көрсеткен [6,-59].

3) «Грамматика және тіл дамыту» бөлімінде коммуникативтік әдістерге тоқтала отырып, эвристикалық және проблемалық әдістер оқушылардың тіл байлығын дамытуға әсерін тигізеді деген түсінік береді [6,-79].

4)»Жазу және тіл дамыту»

5)Байланыстырып сөйлеу [6,-95; 110].

Ғалымның пікірінше бастауыш мектептерде жүргізілетін тіл дамыту жұмысы негізінен мынадай мақсаттарды көздейді:

1) оқушылардың байқағыштық ойлау қабілеттері мен тілін, дүниетанымын дамыту, әр нәрсені салыстыра талдап салыстыру негізінде өз беттерімен қорытынды шығара білуге үйрету;

2) оқушыларға қазақ әдеби тілі нормасына сай, өз сезімін, ойын дұрыс жазып бере алатындай, дағдылар, біліктер қалыптастыру;

3) оқушыларды ана тілін сүюге, оның алтын қорын, тамаша сырлы, көркем де нәзік сөз байлығын қолдана білуге және оны сезініп, құрметтей білуге тәрбиелеу;

4) қазақ тілі ғылыми табысы негізінде оқушылардың жазу тілін дамытуға септігі тиетін мазмұндама мен шығарма жұмыстарының оңай да тиімді түрлерін іріктеп алып ұсыну;

5) мазмұндама мен шығарма мәтіндері арқылы балаларды өз Отанына берілген шын патриот, бірі-біріне достық, туысқандық рухта, бауырластық сезімге, қоғамымызға саналы да белсенді қызмет ете білуге тәрбиелеу [6,-117-118].

Белгілі ғалым Б.Ысқақов «Тіл дамытудың психолонгвистикалық негіздері» атты кітабында бастауыш сынып оқушыларының тілін дамытудың мақсаттары мен міндеттерін, психологиялық, лингвистикалық негіздерін қарастырып отырып, былай деген: «Бастауыш сыныптарда жүргізілетін тіл дамыту әдістемесі – оқушыларға білім жүйесін меңгеруге, тілге деген икемділігі мен дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеін әдіс-тәсілдер мен формалар, принциптер мен оқытудың мазмұны жайындағы ілім. Жалпы әдістеме ғылымының бр саласы» [85,-3].

Екі ғалымның да тіл дамыту туралы пікірлеріне қосыла отырып, сөздіктер арқылы тіл байлығын дамыту әдістемесін ұсынып отырмыз. Тілді үйрету мақсаты туралы Ф.де Соссюр былай деген болатын: «Обучение неродному языку требует не закрепления стереотипных навыков говорения, а выработки гибких коммуникативных умений свободно выбирать оптимальную для данного случая речевую стартегию» [138,-147].



2.2. Қазақ тілін дамыта оқыту сабағының үлгісі
Сабақтың тақырыбы: Сан есім

Сабақтың мақсаты:

а) білімділік: студенттердің сан есімнен алған білімдерін нығайту, тиянақтау, мысалдар арқылы жаңа сабақты игерту.

ә) тәрбиелік: қазақ тілін, салт-дәстүрін құрметтеуге тәрбиелеу.

б) дамытушылық: студенттердің тапқырлық, ізденімпаздық қасиеттерін, сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.

Сабақтың түрі: шығармашылыққа баулу, тақырып бойынша студенттердің білімін дамыту сабағы.

Сабақтың әдісі: топпен жұмыс, стратегиялық, шығармашылық.

Пәнаралық байланыс: әдебиет, математика, тарих.

Көрнекілігі: сөзжұмбақ, ребустар, плакаттар, кеспе қағаз, семантикалық карталар, «Киелі сандар», қағаздан жасалған талдың макеті мен алмалар, белгі беретін таяқша, техникалық құрал.

Сабақтың барысы:

І 1) ұйымдастыру кезеңі;


  1. үй тапсырмасын сұрау;

  2. топпен жұмыс: І топ – «Жеті қазына»

ІІ топ – «Үш байлық»

ІІ Екі топтың жарысы:

а) сан есімнен өтілген материалдар бойынша:

ә) сан есімге байланысты мақал-мәтел, жұмбақ, жаңылтпаштар

ІІІ тақтаға мысалды студенттердің өздеріне жаздырту арқылы жаңа сабақты түсіндіру.

ІV Кітаппен жұмыс

V Дәптермен жұмыс

VІ Сатылай кешенді талдау жұмысынан жарыс.

VІІ Түрлі ойындар. (Сөзжұмбақ шешу, ребус шешу, «Адасқан сөздер» немесе «Құпиялы қосымшалар», «Құпия сан есімдер» ойыны)

VІІІ Семантикалық картаны тарату (тест орнына)

ІХ Екі топтың топ басшыларының жарысы.

І топ басшысына 12 айдың қазақша атауы

ІІ топ басшысына 12 жылдың қазақша атауы (ауызша айту)

І топ басшысына «Жорға»

1. Синонимге мысал келтір

2. –шаң, -шең ненің жұрнағы?

3. Қосымшаның неше түрі бар?

4. Дауысты дыбыстар қалай жасалады?

5. Жалғаудың неше түрі бар?

6. Қазақ тілінде неше дауысты дыбыс бар?

7. –сыз, -сіз ненің жұрнағы?

8. Сан есім мағыналық жағынан қаншаға бөлінеді?

9. Дерексіз зат есімге мысал келтір?

ІІ топ басшысына «Топтастыру стратегиясы»

Заттың санын, мөлшерін, ретін білдіреді

құрамына қарай: дара, күрделі

қанша? неше? нешінші? нешеу? қаншау?

1   2   3   4


©tilimen.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет