Егемен Қазақстан


-тарау. БIЛIМ БЕРУ ЖҮЙЕСI



жүктеу 0.85 Mb.
бет2/3
Дата06.07.2016
өлшемі0.85 Mb.
1   2   3

3-тарау. БIЛIМ БЕРУ ЖҮЙЕСI

      10-бап. Бiлiм беру жүйесi ұғымы

      Қазақстан Республикасының бiлiм беру жүйесi өзара iс-қимыл жасайтын:
      1) бiлiм беру деңгейiнiң сабақтастығын қамтамасыз ететiн мемлекеттiк жалпыға мiндеттi бiлiм беру стандарттарының және бiлiм беретiн оқу бағдарламаларының
      2) меншiк нысандарына, үлгiлерi мен түрлерiне қарамастан, бiлiм беру бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдарының

      3) бiлiм берудi басқару органдары және тиiстi инфрақұрылымдар, оның iшiнде бiлiм сапасы мониторингiн жүзеге асыратын ғылыми және оқу-әдiстемелiк қамтамасыз ету ұйымдарының жиынтығын бiлдiредi.

      11-бап. Бiлiм беру жүйесiнiң мiндеттерi

      1. Бiлiм беру жүйесiнiң мiндеттерi:

      1) ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетiстiктерi негiзiнде жеке адамды қалыптастыруға, дамытуға және кәсiптiк шыңдауға бағытталған сапалы бiлiм алу үшiн қажеттi жағдайлар жасау;

      2) жеке адамның шығармашылық, рухани және күш-қуат мүмкiндiктерiн дамыту, адамгершiлiк пен салауатты өмiр салтының берiк негiздерiн қалыптастыру, даралықты дамыту үшiн жағдай жасау арқылы ой-өрiсiн байыту;

      3) азаматтық пен патриотизмге, өз Отаны - Қазақстан Республикасына сүйiспеншiлiкке, мемлекеттiк рәмiздердi құрметтеуге, халық дәстүрлерiн қастерлеуге, Конституцияға қайшы және қоғамға жат кез келген көрiнiстерге төзбеуге тәрбиелеу;

      4) белсендi азаматтық ұстанымы бар жеке адамды тәрбиелеу, республиканың қоғамдық-саяси, экономикалық және мәдени өмiрiне қатысу қажеттiгiн, жеке адамның өз құқықтары мен мiндеттерiне саналы көзқарасын қалыптастыру;

      5) отандық және әлемдiк мәдениеттiң жетiстiктерiне баулу; қазақ халқы мен республиканың басқа да халықтарының тарихын, әдет-ғұрпы мен дәстүрлерiн зерделеу; мемлекеттiк тiлдi, орыс, шетел тiлдерiн меңгерту;

      6) педагог қызметкерлердiң әлеуметтiк мәртебесiн арттыруды қамтамасыз ету;

      7) бiлiм беру ұйымдарының ерiктiлiгiн, дербестiгiн кеңейту, бiлiм беру iсiн басқаруды демократияландыру;

      8) қоғам мен экономиканың қажеттерiне жауап беретiн бiлiм беру сапасын бағалаудың ұлттық жүйесiнiң жұмыс iстеуi;

      9) оқытудың жаңа технологияларын, оның iшiнде кәсiптiк бiлiм беру бағдарламаларының қоғам мен еңбек нарығының өзгерiп отыратын
қажеттерiне тез бейiмделуiне ықпал ететiн кредиттiк, қашықтан оқыту, ақпараттық-коммуникациялық технологияларды енгiзу және тиiмдi пайдалану;
      10) жалпы оқытудың, жұмыс орны бойынша оқытудың және еңбек нарығының қажеттерi арасындағы өзара байланысты қамтамасыз ететiн және әркiмге өзiнiң бiлiмге негiзделген жеке әлеуетiн қоғамда барынша пайдалануға көмектесетiн оқыту жүйесiн өмiр бойы дамыту;

      11) бiлiмнiң, ғылымның және өндiрiстiң интеграциясы;

      12) бiлiм алушылардың кәсiптiк бағдарлануын қамтамасыз ету;

      13) жұмыс берушiлермен және басқа да әлеуметтiк әрiптестермен белсендi өзара iс-қимыл арқылы техникалық және кәсiптiк бiлiм берудiң озық қарқынмен дамытылуын қамтамасыз ету болып табылады.

      12-бап. Бiлiм беру деңгейлерi

      Қазақстан Республикасындағы бiлiм беру жүйесi бiлiм беретiн оқу ағдарламаларының үздiксiздiгi және сабақтастығы принципi негiзiнде мынадай бiлiм беру деңгейлерiн:

      1) мектепке дейiнгi тәрбие мен оқытуды;

      2) бастауыш бiлiм берудi;

      3) негiзгi орта бiлiм берудi;

      4) орта бiлiм берудi (жалпы орта бiлiм берудi, техникалық және кәсiптiк бiлiм берудi);

      5) орта бiлiмнен кейiнгi бiлiм берудi;

      6) жоғары бiлiм берудi;

      7) жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм берудi қамтиды.
 4-тарау. БIЛIМ БЕРУ МАЗМҰНЫ

      13-бап. Бiлiм беру мазмұнының ұғымы

      Бiлiм беру мазмұны - жеке адамның бiлiктiлiгi мен жан-жақты дамуын қалыптастыру үшiн негiз болып табылатын бiлiм берудiң әрбiр деңгейi бойынша бiлiмдер жүйесi (кешенi).

      Бiлiм беру мазмұны бiлiм берудiң мемлекеттiк жалпыға мiндеттi стандарттары негiзiнде әзiрленетiн бiлiм беретiн оқу бағдарламаларымен айқындалады.

      14-бап. Бiлiм беретiн оқу бағдарламалары

      1. Бiлiм беретiн оқу бағдарламалары мазмұны мен бағыттарына


(мiндеттерiне) қатысты:

      1) жалпы бiлiм беретiн (үлгiлiк, жұмыстық);

      2) кәсiптiк (үлгiлiк, жұмыстық);

      3) қосымша болып бөлiнедi.

      Үлгiлiк жалпы бiлiм беретiн және кәсiптiк оқу бағдарламалары мемлекеттiк жалпыға мiндеттi бiлiм беру стандарттарының талаптарына сәйкес әзiрленедi.

      Жұмыстық жалпы бiлiм беретiн және кәсiптiк оқу бағдарламалары тиiстi үлгiлiк оқу бағдарламаларының негiзiнде әзiрленедi.

      2. Жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары жеке адамның жалпы
мәдениетiн қалыптастырудың, жеке адамды қоғамдағы өмiрге бейiмдеудiң мiндеттерiн шешуге, кәсiптi, мамандықты саналы түрде таңдау мен меңгеру үшiн негiз жасауға бағытталған.

      Жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары мазмұнына қарай мынадай оқу бағдарламаларына:


      1) мектепке дейiнгi тәрбие мен оқыту;

      2) бастауыш бiлiм беру;

      3) негiзгi орта бiлiм беру;

      4) жалпы орта бiлiм беру болып бөлiнедi.

      Дарынды адамдардың әлеуеттi мүмкiндiктерiн неғұрлым толық дамыту үшiн оқу бағдарламасының жекелеген пәндерiн тереңдетiп оқытуды көздейтiн мамандандырылған бiлiм беретiн оқу бағдарламалары әзiрленедi.

      Адамдардың жекелеген санаттары үшiн психологиялық-медициналық-педагогтiк консультациялардың ұсынымдары ескерiле отырып айқындалатын, бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердiң даму және әлеуеттiк мүмкiндiктерiнiң ерекшелiктерi ескерiлетiн арнайы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары әзiрленедi.

      3. Кәсiптiк оқу бағдарламалары экономика салаларындағы кәсiптiк қызметтердiң бағыттары бойынша техникалық, қызмет көрсету және басқару еңбегi мамандарын даярлауға, жеке адамның кәсiптiк және жалпы бiлiм деңгейiн жүйелi арттыруға бағытталған.

      Кәсiптiк оқу бағдарламалары мазмұнына қарай:

      1) техникалық және кәсiптiк бiлiм беретiн;

      2) орта бiлiмнен кейiнгi бiлiм беретiн;

      3) жоғары бiлiм беретiн;

      4) жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм беретiн оқу бағдарламаларына бөлiнедi.

      4. Қосымша бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламалары бiлiм алушылардың өзiн-өзi билеуiн, шығармашылығын дамыту, олардың қабiлеттерiн iске асыру, қоғам өмiрiне бейiмделуi, азаматтық сана-сезiмiн, жалпы мәдениетiн, салауатты өмiр салтын қалыптастыру, бос уақытын мазмұнды ұйымдастыру үшiн жағдайлар жасауды көздейдi.
      5. Оқытудың жаңа технологияларын сынақтан өткiзу, бiлiм берудiң жаңа мазмұнын енгiзу үшiн эксперимент режимiнде (эксперименттiк алаңдарда) жұмыс iстейтiн бiлiм беру ұйымдарында iске асырылатын эксперименттiк бiлiм беретiн оқу бағдарламалары әзiрленедi.

      6. Интеграцияланған бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын бiлiм беру ұйымдары бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi органмен келiсiм бойынша әзiрлейдi. Интеграцияланған бiлiм беретiн оқу бағдарламалары пәнаралық және деңгейаралық, жоғары оқу орындары аралық және халықаралық болуы мүмкiн.

      7. Әскери мамандықтар бойынша кәсiптiк оқу бағдарламаларын бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi органмен келiсiм бойынша Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлiгi бекiтедi.

      8. Медициналық және фармацевтiк мамандықтар бойынша үлгiлiк кәсiптiк оқу бағдарламаларын денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi орган бекiтедi.


      9. Бiлiм беру ұйымы лицензиясы болған жағдайда әртүрлi деңгейдегi оқыту бағдарламаларын iске асыруға құқылы.

      15-бап. Мектепке дейiнгi тәрбие мен оқытудың жалпы бiлiм беретiн оқу  бағдарламалары

      1. Мектепке дейiнгi тәрбие мен оқытудың жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары iс-әрекет түрлерiнiң мектеп жасына дейiнгi балалар үшiн ерекшелiктерiн ескере отырып, мектепке дейiнгi тәрбие мен оқытудың мемлекеттiк жалпыға мiндеттi стандартының негiзiнде әзiрленедi.

      2. Мектепке дейiнгi тәрбие мен оқытудың жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары:


      1) балаларды тәрбиелеу, оқыту, дамыту және сауықтыру тұтастығы принциптерiн ескере отырып, мектепке дейiнгi және бастауыш бiлiм берудiң сабақтастығы мен үздiксiздiгiн қамтамасыз етедi;

      2) әр баланың талабын, бейiмдiлiгiн, қабiлеттiлiгiн, дарындылығын iске асыруға және оның даму ерекшелiктерi мен денсаулық жағдайын ескере отырып, дара әдiс негiзiнде оны бастауыш бiлiм берудiң бiлiм беру бағдарламасын меңгеруге даярлауға бағдарланады.

      3. Мектепке дейiнгi оқытудың жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары оқудың, жазудың, есептеудiң және тiлдiк қатынас тәжiрибесiнiң қарапайым дағдыларын қалыптастырады және бастауыш бiлiм берудi меңгеру үшiн бiрдей бастапқы жағдайларды жасауды көздейдi.

      16-бап. Бастауыш, негiзгi орта және жалпы орта бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары

      1. Бастауыш бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары баланың жеке басын қалыптастыруға, оның жеке қабiлеттерiн, оқу iсiндегi оң талпынысы мен алғырлығын: негiзгi мектептiң бiлiм беру бағдарламаларын кейiннен меңгеру үшiн оқудың, жазудың, есептеудiң, тiлдiк қатынастың, шығармашылық тұрғыдан өзiн-өзi көрсетудiң, мiнез-құлық мәдениетiнiң берiк дағдыларын дамытуға бағытталған.

      Бастауыш бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламасын игеру мерзiмi - төрт жыл.

      Жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламасын игеру бiлiм алушылар бiлiмiне аралық бақылаумен және бiлiм алушылардың оқу жетiстiктерiн iрiктемелi мониторингтiк бағалаумен аяқталады.

      2. Негiзгi орта бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары бiлiм алушылардың ғылым жүйесiнiң базалық негiздерiн меңгеруге, олардың бойында тұлғааралық және этносаралық қатынастың жоғары мәдениетiн қалыптастыруға, жеке адамның өзiн-өзi билеуiне және кәсiптiк бағдарлануына бағытталады. Жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламасы бiлiм алушылардың бейiн алды даярлығын қамтиды.


      Әрбiр пәннiң мазмұнын зерделеу негiзгi орта бiлiм беру деңгейiнде аяқталады.

      Негiзгi орта бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламасын игеру мерзiмi - алты жыл.

      3. Жалпы орта бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары бiлiм алушылардың бағдарланатын кәсiпке дейiнгi даярлығын жүзеге асыру үшiн әлеуметтiк-гуманитарлық, жаратылыстану-ғылыми, технологиялық және басқа да бағыттар бойынша бейiндiк оқытуды енгiзе отырып саралау, интеграциялау және бiлiм беру мазмұнын кәсiптiк бағдарлау негiзiнде әзiрленедi.

      Жалпы орта бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламасын игеру мерзiмi - екi жыл.

      17-бап. Техникалық және кәсiптiк бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламалары

      1. Техникалық және кәсiптiк бiлiм беру орта бiлiм беру деңгейiнiң құрамдас бөлiгi болып табылады және қоғамдық пайдалы кәсiптiк қызметтердiң негiзгi бағыттары бойынша техникалық және қызмет көрсету еңбегiнiң бiлiктi мамандарын даярлауға бағытталған.

      2. Техникалық және кәсiптiк бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламалары бағдарлама мазмұнына және бiлiм алушылардың даярлық бiлiктiлiгiнiң деңгейiне қатысты:

      1) техникалық және қызмет көрсету еңбегiнiң жаппай кәсiптерi бойынша кадрлар даярлауды көздейтiн техникалық және кәсiптiк бiлiм беретiн оқу бағдарламалары болып бөлiнедi.

      Бiлiм беретiн оқу бағдарламаларының мазмұны:

      жалпы кәсiптiк және арнайы пәндердi табысты игеру, кәсiптiк дағдыларды иелену жөнiнде өндiрiстiк оқудан өту үшiн бейiндеушi болып табылатын жалпы бiлiм беретiн пәндер бойынша интеграцияланған курстарды зерделеудi;

      бiлiм алушыларға нақты мамандық бойынша кәсiптiк бiлiктiлiктiң қол жеткiзiлген деңгейiн (разряд, сынып, санат) берудi көздейдi.

      2) жоғары технологиялармен және кәсiптiк қызметпен байланысты


экономиканың барлық салаларында техникалық және қызмет көрсету еңбегiнiң жұмыстарын орындаудың неғұрлым күрделi (аралас) кәсiптерiн, мамандықтары мен практикалық дағдыларын игерудi көздейтiн техникалық және кәсiптiк бiлiм беру бағдарламаларын берудi көздейдi.

      Бiлiм беретiн оқу бағдарламаларының мазмұны:

      жалпы гуманитарлық, экономикалық, жалпы кәсiптiк, арнайы пәндердi зерделеудi, кәсiптiк дағдыларды иемдену және бекiту жөнiнде өндiрiстiк оқудан және кәсiптiк практикадан өтудi;

      бiлiм алушыларға нақты мамандық бойынша кәсiптiк бiлiктiлiктiң жоғары деңгейiн берудi көздейдi.

      3) техникалық еңбектiң жоғары бiлiктi мамандарын даярлауды, оларды қайта даярлауды және бiлiктiлiгiн арттыруды қамтамасыз ететiн техникалық және кәсiптiк бiлiм берудi көздейдi.

      Бiлiм беретiн оқу бағдарламаларының мазмұны:

      техникалық және кәсiптiк бiлiм берудiң интеграцияланған бiлiм беру бағдарламаларын жоғары оқу орындарының 1-2-курстарының бiлiм беру бағдарламаларымен қоса зерделеудi көздейдi.

      Екi жылдық оқыту аяқтағаннан және аралық аттестаттаудан өткеннен кейiн бiлiм алушыларға нақты мамандық бойынша кәсiптiк бiлiктiлiктiң қол жеткiзген деңгейi (разряды, сыныбы, санаты) берiледi.

      Үш жылдық оқытуды аяқтағаннан және аралық аттестаттаудан өткеннен кейiн бiлiм алушыларға нақты мамандық бойынша кәсiптiк бiлiктiлiктiң жоғары деңгейi берiледi.

      Оқытудың толық курсын аяқтағаннан және қорытынды аттестаттаудан өткеннен кейiн бiлiм алушыларға орта буын маманы бiлiктiлiгi берiледi.

      3. Техникалық және кәсiптiк бiлiм берудiң мәдениет және өнер мамандықтары бойынша кәсiптiк оқу бағдарламалары көрсетiлген мамандықтар бойынша бiлiм алушылардың ерте мамандануын және даярлау ерекшелiктерiн ескере отырып әзiрленедi. Оқыту ұзақтығы оқу бағдарламаларының күрделiлiгi мен берiлетiн бiлiктiлiк деңгейiне қатысты және тиiстi мемлекеттiк жалпыға мiндеттi бiлiм беру стандартымен айқындалады.
      4. Жалпы орта бiлiмi бар азаматтар үшiн техникалық және кәсiптiк бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламалары жалпы кәсiптiк, экономикалық, арнайы пәндердi зерделеудi және таңдаған мамандығы бойынша болашақ кәсiптiк қызметiн айқындайтын оқу-өндiрiстiк жұмыстарды орындауды көздейдi.

      5. Техникалық және кәсiптiк бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламалары теориялық және өндiрiстiк оқыту бағдарламаларынан тұрады.

      18-бап. Мамандандырылған жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары

      Мамандандырылған жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары негiзгi орта, жалпы орта бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары негiзiнде әзiрленедi және бiлiм алушылардың ғылым, мәдениет, өнер, спорт, әскери iс негiздерiн терең игеруiне, олардың шығармашылық әлеуеттерi мен дарын-қабiлеттерiн дамытуға бағытталған.

      Мамандандырылған жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары дарынды балаларға арналған мамандандырылған бiлiм беру ұйымдарында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлiгiнiң әскер қатарына шақыруға дейiнгi терең даярлықты мамандандырылған мектептерiнде iске асырылады.

      19-бап. Арнайы жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары

      1. Арнайы жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары негiзiнде әзiрленедi және мүмкiндiгi шектеулi балаларды оқытуға және дамытуға бағытталған, бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердiң психологиялық-медициналық-педагогтiк консультациялар ұсыныстарын ескере отырып айқындалатын психикалық-физикалық ерекшелiктерiн және танымдық мүмкiндiктерiн ескередi.

      2. Ұзақ уақыт емделудi қажет ететiн адамдар үшiн, сондай-ақ даму мүмкiндiктерi шектеулi балалар мен жасөспiрiмдер үшiн жалпы бiлiм беретiн арнайы түзеу оқу бағдарламалары әзiрленедi және енгiзiледi.

      3. Арнайы жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламалары Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген арнайы бiлiм беру ұйымдарында немесе үйде iске асырылады.

      20-бап. Орта бiлiм беруден кейiнгi кәсiптiк оқу бағдарламалары

      1. Орта бiлiм беруден кейiнгi кәсiптiк оқу бағдарламалары орта бiлiмi бар (жалпы орта немесе техникалық және кәсiптiк) азаматтар қатарынан гуманитарлық мамандықтар бойынша қызмет көрсету және басқару еңбегiнiң кiшi мамандарын даярлауға бағытталған.

      Жалпы орта бiлiмi бар азаматтардың орта бiлiм беруден кейiнгi кәсiптiк оқу бағдарламаларын (медицина мамандықтарынан басқа) игеру мерзiмi кемiнде екi жыл, ал техникалық және кәсiптiк бiлiмi бар адамдар үшiн - кемiнде бiр жыл.

      2. Орта бiлiм беруден кейiнгi кәсiптiк оқу бағдарламаларының
мазмұны:
      1) кәсiптiк пәндермен қатар жоғары бiлiм берудiң 1-2 курстарының кәсiптiк оқу бағдарламаларымен интеграцияланған, әлеуметтiк-гуманитарлық және ғылыми жаратылыстану пәндерiн оқуды;

      2) оқыту аяқталғаннан кейiн қызмет көрсету және басқару еңбегiнiң кiшi маманы бiлiктiлiгiн берудi көздейдi.

      21-бап. Жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламалары

      1. Жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламалары бiлiктiлiктi және (немесе) "бакалавр" академиялық дәрежесiн бере отырып мамандар даярлауға, олардың кәсiптiк даярлығының деңгейiн дәйектiлiкпен арттыруға бағытталған.

      Жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламасы бойынша оқуды аяқтап, "бакалавр" академиялық дәрежесi берiлген адамдар бiлiктiлiк талаптары жоғары бiлiмi болуды көздейтiн лауазымдарды атқара алады.

      2. Жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламаларының мазмұны


жалпы бiлiм беретiн пәндер циклiн, базалық пәндердiң циклiн, бейiндеушi пәндердiң циклiн зерделеудi, сондай-ақ тиiстi мамандықтар бойынша кәсiптiк практикадан өтудi көздейдi.

      Пәндердiң әрбiр циклi мiндеттi құрамдас бөлiктi пәндерден және таңдау бойынша құрамдас бөлiктi пәндерден тұрады. Бiлiм алушылардың таңдауы бойынша құрамдас бөлiктен тұратын пәндер әрбiр циклде мiндеттi құрамдас бөлiктi пәндердi мазмұндық толықтыруы тиiс.

      Университеттер конкурстық негiзде оқытудың жаңа сапалық жетiлдiрiлген технологиялары, әдiстерi мен нысандары бар инновациялық бiлiм беру бағдарламаларын әзiрлеуге және енгiзуге құқылы.

      3. Жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламаларын игеру мерзiмi мемлекеттiк жалпыға мiндеттi жоғары бiлiм беру стандартымен айқындалады және кемiнде 4 жыл болуға тиiс.

      4. Техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi немесе жоғары бiлiмi бар азаматтар үшiн жоғары оқу орындары оқыту мерзiмiн қысқартуды көздейтiн кәсiптiк оқу бағдарламаларын әзiрлейдi және iске асырады.

      5. Әскери жоғары оқу орындары бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi органмен келiсiм бойынша әзiрлеген және олардың мемлекеттiк басқару органдары бекiткен әскери мамандықтар бойынша жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламаларын iске асырады.

      6. Интернатураның кәсiптiк оқу бағдарламасын игеру денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi орган тiзбесiн бекiтетiн клиникалық мамандықтар бойынша жоғары медициналық бiлiм алған азаматтарды клиникалық практикаға жiберудiң мiндеттi шарты болып табылады.

      Интернатура туралы ереженi денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi орган бекiтедi.

      22-бап. Жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламалары

      1. Жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламалары жоғары бiлiктi ғылыми және педагог кадрлар даярлауға, олардың ғылыми және педагогтiк даярлық деңгейiн дәйектiлiкпен арттыруға бағытталған.

      2. Жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм беретiн кәсiптiк оқу бағдарламаларының мазмұны: базалық және бейiндiк пәндердi қамтитын теориялық оқытуды; практиканы; диссертация жаза отырып ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргiзудi көздейдi.

      3. Резидентураның кәсiптiк оқу бағдарламаларын игеру денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi орган тiзбесiн бекiткен клиникалық мамандықтар бойынша жоғары медициналық бiлiм алған азаматтарды клиникалық практикаға жiберудiң мiндеттi шарты болып табылады.

      23-бап. Қосымша бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламалары

      1. Қосымша бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламалары бiлiм алушылардың және тәрбиеленушiлердiң бiлiм алу және мәдени қажеттiлiктерiн жан-жақты қанағаттандыруға бағытталған.


      2. Қосымша бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламалары мазмұнына және бағытына қатысты:

      1) бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлерге қосымша бiлiм беру;

      2) мамандарды қайта даярлау және бiлiктiлiктерiн арттыру оқу бағдарламалары болып бөлiнедi.

      3. Мемлекеттiк бiлiм беру ұйымдары iске асыратын қосымша бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын оларға қатысты мемлекеттiк басқару органының функцияларын атқаратын органдар бекiтедi.

      24-бап. Ересектерге бiлiм беру

      Ересектерге (он сегiз жасқа толған адамдарға) бiлiм беру қоғамда болып жатқан әлеуметтiк-экономикалық өзгерiстерге сәйкес бiлiмдер мен дағдылардың қосымша көлемiн алу ушiн олардың өмiр бойы бiлiм алу қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға бағытталған.

      Ересектерге бiлiм берудi бiлiм беру ұйымдары, сондай-ақ қосымша бiлiм беру бағдарламаларын iске асыратын құрылымдық бөлiмшелерi бар заңды тұлғалар iске асырады.

      25-бап. Эксперименттiк бiлiм беретiн оқу бағдарламалары

      Эксперименттiк бiлiм беретiн оқу бағдарламалары оқытудың жаңа технологияларын  сынақтан өткiзуге, бiлiм берудiң жаңа мазмұнын енгiзуге бағытталған.
 5-тарау. БIЛIМ БЕРУ ҚЫЗМЕТIН ҰЙЫМДАСТЫРУ

      26-бап. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердi бiлiм беру ұйымдарына  қабылдауға қойылатын жалпы талаптар

      1. Мектепке дейiнгi, бастауыш, негiзгi орта, жалпы орта, техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi, жоғары және жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм беру ұйымдарына оқуға қабылдау тәртiбi тиiстi үлгiдегi оқу орындарына қабылдаудың үлгiлiк ережесiмен белгiленедi.
      2. Бiлiм беру ұйымдарының қызмет көрсету аумақтарында тұратын барлық балаларды қабылдауды қамтамасыз ететiн мектепке дейiнгi, бастауыш, негiзгi орта және жалпы орта бiлiм беру ұйымдарына оқуға қабылдау тәртiбi үлгiлiк қабылдау ережелерiнiң негiзiнде жергiлiктi атқарушы органдары бекiткен қабылдау ережесiмен белгiленедi.
      3. Техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi, жоғары, жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдарына оқуға қабылдау конкурстық негiзде азаматтардың өтiнiшi бойынша жүзеге асырылады. Конкурстың шарттары бiлiм алу құқықтарын сақтауға кепiлдiк беруге және неғұрлым қабiлеттi және тиiстi деңгейдегi кәсiптiк оқу бағдарламаларын меңгеруге даярлығы бар азаматтарды қабылдауды қамтамасыз етуге тиiс.

      4. Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен жыл сайын бекiтiлетiн мамандықтар тiзбесiне сәйкес оқытудың күндiзгi нысаны бойынша шетелдiк жоғары оқу орындарында жоғары бiлiм алу үшiн Қазақстан Республикасы азаматының конкурстық негiзде "Болашақ" халықаралық стипендиясын алу құқығы бар.

      5. Бiлiм беру гранттарын алуға, сондай-ақ техникалық және кәсiптiк, орта бiлiм беруден кейiнгi және жоғары бiлiмдi кадрлар даярлауға мемлекеттiк тапсырыс бойынша бiлiм алушылардың құрамына алуға конкурс өткiзу кезiнде:

      1) "Алтын белгi" белгiмен марапатталған адамдардың

      2) бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган тiзбесiн айқындайтын жалпы бiлiм беретiн пәндер бойынша халықаралық олимпиадалар мен ғылыми жарыстардың (бiрiншi, екiншi және үшiншi дәрежелi дипломдармен марапатталған), орындаушылардың республикалық және халықаралық конкурстары мен спорттық жарыстардың (бiрiншi, екiншi және үшiншi дәрежелi дипломдармен марапатталған) соңғы үш жылдағы жеңiмпаздарының, сондай-ақ өздерi таңдаған мамандықтары олимпиадалардың, конкурстың немесе спорттық жарыстың пәнiне сәйкес келген жағдайда, ағымдағы жылғы жалпы бiлiм беретiн пәндер бойынша республикалық олимпиадалар мен ғылыми жарыстардың (бiрiншi, екiншi және үшiншi дәрежелi дипломдармен марапатталған) жеңiмпаздарының басым құқығы бар.

      Бiлiм беру гранттарын алуға арналған конкурсты өткiзу кезiнде көрсеткiштер бiрдей болған жағдайда жетiм балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың, медициналық-әлеуметтiк сараптаманың қорытындысына сәйкес тиiстi бiлiм беру ұйымдарында оқуға болатын жағдайда I және II топтағы мүгедектердiң, жеңiлдiктер мен кепiлдiктер бойынша соғысқа қатысушылар мен соғыс мүгедектерiне теңестiрiлген адамдардың, бала кезiнен мүгедектердiң, мүгедек-балалардың және үздiк бiлiмi туралы құжаттары (куәлiктерi, аттестаттары, дипломдары) бар адамдардың басым құқығы бар.

      6. Техникалық және кәсiптiк бiлiм алу үшiн жоғары техникалық
мектептерге оқуға қабылдау бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган айқындаған шарттармен жүзеге асырылады.

      7. Жоғары оқу орнынан кейiнгi кәсiптiк бiлiм алу үшiн жоғары оқу орындарына және ғылыми-зерттеу ұйымдарына оқуға қабылдау бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган белгiлеген тәртiппен конкурстық негiзде азаматтардың өтiнiштерi бойынша жүзеге асырылады.


      8. Техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi және жоғары бiлiм беретiн кәсiптiк оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдарына оқуға түсу кезiнде:

      1) I, II топтағы мүгедектер, бала кезiнен мүгедектер, мүгедек-балалар арасынан шыққан азаматтар үшiн;

      2) жеңiлдiктер мен кепiлдiктер бойынша соғысқа қатысушылар мен соғыс мүгедектерiне теңестiрiлген адамдар үшiн;

      3) ауылдың (селоның) әлеуметтiк-экономикалық дамуын айқындайтын мамандықтар бойынша ауыл (село) жастары арасынан шыққан азаматтар үшiн;

      4) Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылмайтын ұлты қазақ адамдар үшiн;

      5) жетiм балалар және ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаларды қабылдау үшiн квота көзделедi.

      9. Арнаулы немесе шығармашылық дайындықты қажет ететiн мамандықтарға оқуға қабылдау арнаулы немесе шығармашылық емтихандар нәтижелерiн ескере отырып жүзеге асырылады. Мамандықтар тiзбесi және арнаулы немесе шығармашылық емтихандарды өткiзу тәртiбi үлгiлiк қабылдау ережелерiмен белгiленедi.

      10. Рухани (дiни) бiлiм беру ұйымдарына оқуға қабылдау орта бiлiмi бар адамдар арасынан құрылтайшы белгiлеген тәртiппен жүзеге асырылады.

      11. Мемлекеттiк құпиялармен жұмыс iстеу талап етiлетiн техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi және жоғары бiлiм берудiң жекелеген мамандықтары бойынша мемлекеттiк бiлiм беру тапсырыстарымен оқуға қабылдау Қазақстан Республикасының мемлекеттiк құпиялар туралы заңнамасына сәйкес ұлттық қауiпсiздiк органдарының рұқсаты бар бiлiм беру ұйымдарында жүзеге асырылады.

      12. Бiлiм беру ұйымдарына оқуға қабылдау тәртiбiн осы Заңмен және қабылдаудың тиiстi үлгiлiк ережелерiмен реттелмеген бөлiгiнде бiлiм беру ұйымдарының құрылтайшысы немесе құрылтайшылары (мемлекеттiк басқару органы) белгiлейдi.

      13. Оқуға түскен адамдармен техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi, жоғары және жоғары бiлiмнен кейiнгi бiлiм беру ұйымдары үлгi нысанын бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган бекiтетiн шарт жасасады.

      27-бап. Бiлiм алу нысандары

      Жеке адамның қажеттiлiктерi мен мүмкiндiктерi ескерiле отырып, бiлiм беретiн оқу бағдарламаларының мазмұнына, бiлiм берудiң әрбiр деңгейiн алуға қол жеткiзу жағдайларының жасалуына қарай оқыту күндiзгi, кешкi, сырттай оқу және экстернат нысанында жүзеге асырылады.

      28-бап. Оқу және тәрбие процесiн ұйымдастыру

      1. Бiлiм беру ұйымдарындағы оқу және тәрбие процесi жұмыстық оқу бағдарламалары мен жұмыстық оқу жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады.

      2. Бiлiм беру ұйымдары жүзеге асыратын оқу және тәрбие жұмысын жоспарлау мен есепке алу оқу және тәрбие процесiн ұйымдастырудың негiзi болып табылады.

      Оқу және тәрбие жұмыстарын жоспарлау оқу жоспарлары мен бағдарламаларының толық көлемде уақтылы және сапалы орындалуын қамтамасыз етуге тиiс.

      Бiлiм беру ұйымдарындағы оқу және тәрбие жұмыстарын жоспарлау оқу жылына арналған оқу-тәрбие процесiнiң графигi мен теориялық және практикалық сабақтардың кестесiн бекiту арқылы жүзеге асырылады.

      Бiлiм беру ұйымдарындағы оқу және тәрбие жұмыстарының есебi теориялық және өндiрiстiк оқытудың есепке алу журналдарын және оқу бағдарламаларының оқу сағаттарында орындалуын есепке алу табельдерiн жүргiзу арқылы жүзеге асырылады.

      3. Бiлiм беру ұйымдарындағы тәрбие бағдарламалары оқу процесiнiң құрамдас бөлiгi болып табылады және бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң патриоттық, азаматтық, интернационалдық, жоғары моральдық және имандылық сезiмiн қалыптастыруға, сондай-ақ жан-жақты қызығушылықтары мен қабiлеттерiн дамытуға бағытталған.


      Бiлiм беру ұйымдарында нәсiлдiк, этностық, дiни, әлеуметтiк ымырасыздық пен айырықшалықты насихаттауға, милитаристiк және де халықаралық құқық пен iзгiлiктiң жалпыға танылған принциптерiне қайшы келетiн өзге де идеяларды насихаттауға тыйым салынады.
      4. Оқу және тәрбие процесi бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң, педагог қызметкерлердiң адамгершiлiк қадiр-қасиетiн өзара құрметтеу негiзiнде жүзеге асырылады.

      Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлерге қатысты күш көрсету, моральдық және психикалық қысым жасау әдiстерiн қолдануға жол берiлмейдi.

      5. Азаматтарды күндiзгi бөлiмдерiнде оқыту уақыты мерзiмдi әскери қызметтi өткеруге теңестiрiлетiн бiлiм беру ұйымдарындағы бiлiм беру қызметiн ұйымдастыру тәртiбiн олардың мемлекеттiк басқару органдары айқындайды.

      6. Әскерге шақырылуға дейiнгi және шақырылу жасындағы бiлiм алушылардың негiзгi орта бiлiм беру базасындағы алғашқы әскери даярлығы - жалпы орта бiлiм берудiң жалпы орта бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын, техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi бiлiм беретiн кәсiптiк оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдарында (арнаулы бiлiм беру ұйымдарынан басқа), ал жоғары бiлiм беретiн кәсiптiк оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдарында Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен әскери кафедраларда жүзеге асырылады.

      7. Бiлiм беру ұйымдары бiлiм алушылардың бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын меңгеруiн бақылау мақсатында бiлiм алушылардың үлгерiмiн ағымдағы бақылауды және бiлiм алушыларды аралық аттестаттауды жүзеге асырады.

      Бiлiм беру ұйымдары бiлiм алушылардың үлгерiмiне ағымдағы бақылауды және бiлiм алушыларды аралық аттестаттауды жүргiзудiң нысандарын, тәртiбiн және мерзiмдiлiгiн таңдауда дербес болады.

      8. Негiзгi орта, жалпы орта, техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi, жоғары және жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын меңгеру бiлiм алушыларды мiндеттi қорытынды аттестаттаумен аяқталады.

      9. Жалпы орта бiлiм беру ұйымдарында бiлiм алушыларды және оқуын бiтiретiн жылы орта бiлiмнен кейiнгi немесе жоғары бiлiм беретiн ұйымдарға оқуға түсуге ниет бiлдiрушiлердi қорытынды аттестаттау ұлттық бiрыңғай тестiлеу нысанында жүзеге асырылады.

      10. Техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi бiлiм беру ұйымдарының бiлiм алушыларын қорытынды аттестаттау:

      1) бiлiм беру ұйымдарында бiлiм алушыларды қорытынды аттестаттауды;


      2) кәсiптiк даярлығының деңгейiн бағалауды және бiлiктiлiктi берудi қамтиды.
      Жоғары бiлiмнен кейiнгi кәсiптiк оқу бағдарламаларын меңгерген бiлiм алушыларды қорытынды аттестаттау ерекшелiктерiн бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган айқындайды.

      11. Бiлiм беру ұйымдары кәмелетке толмаған бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң ата-аналарына және өзге де заңды өкiлдерiне оқу және тәрбие процесiнiң барысымен және мазмұнымен, сондай-ақ бiлiм алушылардың үлгерiмiмен танысу мүмкiндiгiн қамтамасыз етедi.

      29-бап. Ғылыми және оқу-әдiстемелiк жұмысты ұйымдастыру

      1. Ғылым мен бiлiмдi интеграциялау, оқу және тәрбие процесiн қамтамасыз ету және жетiлдiру, оқытудың жаңа технологияларын әзiрлеу және енгiзу, бiлiм беру ұйымдарында және тиiстi инфрақұрылымда педагог қызметкерлердiң бiлiктiлiгiн арттыруды қамтамасыз ету мақсатында ғылыми және оқу-әдiстемелiк жұмыс жүзеге асырылады.

      2. Ғылыми және оқу-әдiстемелiк жұмысқа басшылық жасау:

      жалпы орта бiлiм беру ұйымдарында аудандық (қалалық) бiлiм бөлiмдерiнiң әдiстемелiк кабинеттерiне; техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi бiлiм беру ұйымдарында облыстық (қалалық) бiлiм департаменттерiнiң әдiстемелiк кабинеттерiне жүктеледi.


      3. Бiлiм беру ұйымдарында және тиiстi инфрақұрылымда, оның iшiнде ғылыми және оқу-әдiстемелiк қамтамасыз ету ұйымдарында ғылыми және оқу-әдiстемелiк қызметтi үйлестiру бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган белгiлеген тәртiппен жүзеге асырылады.

      30-бап. Мектепке дейiнгi тәрбие мен оқыту

      1. Бiр жастан бес жасқа дейiнгi балаларды мектепке дейiнгi тәрбиелеу отбасында және (немесе) мектепке дейiнгi ұйымдарда жүзеге асырылады.

      2. Жергiлiктi атқарушы органдар отбасына және мектепке дейiнгi ұйымдарға қажеттi әдiстемелiк және консультациялық көмек ұйымдастырады.

      3. Мектепке дейiнгi оқыту балаларды мектепте оқуға бес жастан бастап мектепалды даярлық түрiнде жүзеге асырылады.

      Мектепалды даярлық мiндеттi және отбасында, мектепке дейiнгi ұйымдарда, жалпы бiлiм беретiн мектептердiң, лицейлердiң және гимназиялардың мектепалды сыныптарында жүзеге асырылады.

      Мемлекеттiк бiлiм беру ұйымдарындағы мектепалды даярлық тегiн болып табылады.

      31-бап. Бастауыш, негiзгi орта және жалпы орта бiлiм беру

      1. 1-сыныпқа оқуға балалар алты жастан қабылданады.

      2. Бастауыш, негiзгi орта, жалпы орта бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын iске асыратын орта бiлiм беретiн ұйымдардың негiзгi түрлерi мектеп, гимназия, лицей, бейiндiк мектеп болып табылады.

      3. Он алты жасқа дейiнгi балаларды орта бiлiм беретiн мемлекеттiк ұйымдардан шығаруға құқыққа қарсы әрекеттер жасағаны, бiлiм беру ұйымдарының жарғысын өрескел және бiрнеше рет бұзғаны үшiн бiлiм беру ұйымы мемлекеттiк басқару органының шешiмi бойынша ерекше жағдайларда рұқсат етiледi.

      Жетiм балаларды және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды шығару туралы шешiм қорғаншы және қамқоршы ұйымдардың келiсiмiмен қабылданады.

      32-бап. Техникалық және кәсiптiк бiлiм беру

      1. Техникалық және кәсiптiк бiлiм беру негiзгi орта және (немесе) жалпы орта бiлiм беру базасында кәсiптiк лицейлерде, училищелерде, колледждерде және жоғары техникалық мектептерде жүзеге асырылады.

      Техникалық және кәсiптiк бiлiм беретiн ұйымдардағы оқу процесi оқу-өндiрiстiк шеберханаларында, оқу шаруашылықтары мен оқу полигондарында өндiрiстiк оқыту шеберiнiң басшылығымен орындалатын теориялық сабақтарды және өндiрiстiк оқытуды қамтиды.
      2. Кәсiптiк оқыту тiкелей өндiрiсте, оқу-өндiрiстiк комбинаттарында, оқу орталықтарында, курстарда, бiлiм беру қызметiн жүзеге асыру құқығына Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен берiлген лицензиясы бар болған кезде және жұмысшылар даярлауды жүзеге асыратын заңды тұлғалардың оқу-өндiрiстiк құрылымдарында жүзеге асырылуы мүмкiн.

      33-бап. Орта бiлiмнен кейiнгi бiлiм беру

      Орта бiлiмнен кейiнгi кәсiптiк оқу бағдарламалары негiзгi түрi колледж болып табылатын бiлiм беру ұйымдарында iске асырылады.

      Орта бiлiмнен кейiнгi кәсiптiк оқу бағдарламалары бойынша мамандарды даярлау, тiзбесiн бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган бекiтетiн гуманитарлық мамандықтар бойынша жүзеге асырылады.

      34-бап. Жоғары техникалық мектептер

      Жоғары техникалық мектептер техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi интеграцияланған бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын iске асырады.

      35-бап. Жоғары бiлiм беру

      1. Жоғары бiлiмдi жалпы орта немесе техникалық және кәсiптiк немесе орта бiлiмнен кейiнгi бiлiмi бар азаматтар алады. Азаматтың конкурстық негiзде тегiн жоғары бiлiм алуға құқығы бар.

      2. Жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламалары негiзгi түрлерi университет, академия, институт және оларға теңестiрiлгендер (консерватория, жоғары мектеп, жоғары училище) болып табылатын жоғары оқу орындарында iске асырылады.

      Инновациялық бiлiм беру бағдарламаларын енгiзетiн университеттер инновациялық университеттер болып табылады.

      Жоғары оқу орындарының филиалдары, лицензиялануға жататын бiлiм беру қызметiнiң кiшi түрлерiн қоспағанда, бiлiм беру қызметiн жүзеге асыруға құқылы.

      3. Жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламаларын меңгеру бойынша қорытынды аттестаттаудан табысты өткен бiлiм алушыға бiлiктiлiк және (немесе) "бакалавр" академиялық дәрежесi берiледi.

      4. Бiлiм беру бағдарламаларын iске асыру және ғылыми-қолданбалы зерттеулердi жүргiзу үшiн жоғары оқу орындары инновациялық-бiлiм беру консорциумын құруға және (немесе) оған кiруге құқылы.

      36-бап. Жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм беру

      1. Жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiмдi жоғары бiлiмi бар азаматтар алады.
      2. Ғылыми және педагог кадрларды даярлау жоғары оқу орындарының және ғылыми ұйымдардың магистратурасы мен докторантурасында, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен жыл сайын бекiтiлетiн мамандықтар тiзбесiне сәйкес күндiзгi оқыту нысаны бойынша шет елдердiң жоғары оқу орындарына "Болашақ" халықаралық стипендиясының стипендиаттарын оқуға жiберу арқылы жүзеге асырылады.

      Әскери мамандықтар бойынша магистратураның кәсiптiк оқу бағдарламаларын iске асыру әскери жоғары оқу орындарының адъюнктурасында жүзеге асырылады.

      3. Кадрларды магистратурада даярлау жоғары бiлiм берудiң кәсiптiк оқу бағдарламалары негiзiнде:

      1) екi жылдық оқу мерзiмiмен ғылыми және педагогтiк;

      2) кемiнде бiр жыл оқыту мерзiмiмен бейiндiк болып екi бағытта жүзеге асырылады.
      Мемлекеттiк қорытынды аттестаттаудан табысты өткен және магистрлiк диссертациясын көпшiлiк алдында қорғаған бiлiм алушыға тиiстi мамандығы бойынша магистр академиялық дәрежесi берiледi.

      4. Докторантурада магистратураның кәсiптiк оқу бағдарламалары негiзiнде кемiнде үш жыл оқу мерзiмiмен философия докторлары (РhD) мен бейiнi бойынша докторлар даярлау жүзеге асырылады.

      5. Жоғары оқу орнынан кейiнгi медициналық және фармацевтiк бiлiм беру резидентураны, магистратура мен докторантураны қамтиды.

      Резидентурада мамандануына қарай оқыту ұзақтығы екi жылдан төрт жылға дейiн клиникалық мамандықтар бойынша тереңдетiле даярлау жүзеге асырылады. Резидентура туралы ереженi денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi орган бекiтедi.

      37-бап. Қосымша бiлiм беру

      1. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлерге қосымша бiлiм беру, түрлерiн бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган айқындайтын қосымша бiлiм беру ұйымдарында жүзеге асырылады.

      Қосымша бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламалары бойынша бiлiм алушыларға бiлiм беру қызметтерiн көрсетудi бастауыш, негiзгi орта және жалпы орта бiлiм берудiң жалпы бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдары шарттық негiзде бередi.

      2. Кадрлардың бiлiктiлiгiн арттыру және қайта даярлау қосымша бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдарында, ғылыми ұйымдарда, өндiрiсте және мемлекеттiк ғылым ұйымдары мен жоғары оқу орындарының ғылыми қызметкерлерiнiң "Болашақ" халықаралық стипендиясы бойынша әлемнiң жетекшi жоғары оқу орындарында, ғылыми орталықтары мен зертханаларында ғылыми тағылымдамадан өтуi кезiнде жүзеге асырылады.

      3. Бiлiм беру ұйымдарының педагог және ғылыми қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгiн арттыру бес жылда кемiнде бiр рет жүзеге асырылады.

      38-бап. Бiлiм алушылардың кәсiптiк практикасы

      1. Бiлiм алушылардың кәсiптiк практикасы мамандар даярлайтын
кәсiптiк оқу бағдарламаларының құрамдас бөлiгi болып табылады.

      Кәсiптiк практика тиiстi ұйымдарда жүргiзiледi және оқыту процесiнде алған бiлiмдердi бекiтуге, практикалық дағдыларды игеруге және озық тәжiрибенi меңгеруге бағытталған.

      2. Кәсiптiк практиканың түрлерi, мерзiмдерi мен мазмұны жұмыстық оқу бағдарламаларымен және жұмыстық оқу жоспарларымен айқындалады.

      3. Кәсiптiк практиканы өткiзу үшiн бiлiм беру ұйымдары шарттық негiзде практиканың базасы ретiнде ұйымдары айқындайды, олармен практиканы өткiзудiң келiсiлген бағдарламалары мен күнтiзбелiк кестелерiн бекiтедi.

      Шарттарда бiлiм беру ұйымының, практиканың базасы болып табылатын ұйымдардың және бiлiм алушылардың мiндеттерi мен жауаптылықтары айқындалады.

      4. Кәсiптiк практикаға кететiн шығындар бiлiм беру ұйымдарында және практиканың базасы болып табылатын ұйымдарда көзделедi және жасасылған шарттармен айқындалады.

      5. Практиканың базалары болып табылатын ұйымдармен шарттар бiлiм алушылардың кәсiптiк практикасын өткiзуге арналған шарттардың үлгiлiк нысаны негiзiнде жасасылады.

      39-бап. Бiлiм беру туралы құжаттар

      1. Лицензиясы бар, мемлекеттiк аттестаттаудан өткен және негiзгi орта, жалпы орта, техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi, жоғары, жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм берудiң бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ұйымдары қорытынды аттестаттаудан өткен азаматтарға бiлiм туралы мемлекеттiк үлгiдегi құжаттар бередi.
      Бiлiм туралы мемлекеттiк үлгiдегi құжаттарды толтыруға қойылатын талаптарды бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган айқындайды.

      2. Бiлiм туралы мемлекеттiк үлгiдегi құжаттың болуы келесi деңгейдегi бiлiм беру ұйымдарында бiлiм алуды жалғастыру үшiн қажеттi талап болып табылады.


      3. Бiлiм алуды аяқтамаған не қорытынды аттестаттаудан өтпеген азаматтарға белгiленген үлгiдегi анықтама берiледi.

      4. Шетелдiк бiлiм беру ұйымдары берген бiлiм туралы құжаттар Қазақстан Республикасының аумағында халықаралық шарттар (келiсiмдер) негiзiнде танылады.

      Халықаралық шарттар (келiсiмдер) болмаған кезде азаматтардың шетелдiк бiлiм беру ұйымдарында алған бiлiмi туралы құжаттарын нострификациялау және оларға тиiстi куәлiктердi беру бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган белгiлеген тәртiппен жүзеге асырылады.
 6-тарау. БIЛIМ БЕРУ ҚЫЗМЕТIНIҢ СУБЪЕКТIЛЕРI

      40-бап. Бiлiм беру ұйымдары

      1. Бiр немесе бiрнеше бiлiм беретiн оқу бағдарламаларын iске
асыратын және (немесе) бiлiм алушыларды, тәрбиеленушiлердi асырау мен тәрбиелеудi қамтамасыз ететiн заңды тұлғалар бiлiм беру ұйымдары болып табылады.
      Бiлiм беру ұйымдарын Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жеке және заңды тұлғалар (құрылтайшылар) құрады.

      Бiлiм беру ұйымдарының қызметi тиiстi үлгiдегi бiлiм беру ұйымдары қызметiнiң үлгiлiк ережелерiмен және солардың негiзiнде әзiрленген жарғылармен реттеледi.

      2. Бiлiм беру ұйымдарында бiлiм беру қызметiн жүргiзу құқығы лицензия алған кезден бастап туындайды және соттың лицензиядан айыру туралы шешiмi заңды күшiне енген немесе Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен лицензия жарамсыз деп танылған сәттен бастап тоқтатылады.

      3. Бiлiм беру ұйымының мәртебесiн (үлгiсiн, түрiн) оның құрылтайшылары айқындайды және осы Заңның талаптары, бiлiм беру қызметiн лицензиялау кезiндегi бiлiктiлiк талаптары, тиiстi үлгiдегi бiлiм беру ұйымдары қызметiнiң үлгiлiк ережелерi ескерiле отырып, оның жарғыларында көрсетiледi.

      4. Бiлiм беру ұйымдары үлгiлерi мен түрлерiнiң номенклатурасын бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган бекiтедi.

      5. Медициналық бiлiм беру ұйымдары қаржыландырылуы Қазақстан


Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған көздерден жүзеге асырылатын клиникалық базасы бар болған кезде ғана жұмыс iстеуi мүмкiн.

      Клиникалық базалар туралы ереженi денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi орган бекiтедi.

      41-бап. Бiлiм беру ұйымының жарғысы

      1. Бiлiм беру ұйымының жарғысы Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасында көзделген талаптардан басқа, мыналарды:

      1) iске асырылатын бiлiм беретiн оқу бағдарламаларының тiзбесiн;
      2) бiлiм беру ұйымдарына қабылдау тәртiбiн;

      3) бiлiм беру процесiн ұйымдастыру тәртiбiн (оның iшiнде оқыту және тәрбиелеу тiлiн (тiлдерiн), бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң сабақ режимiн);


      4) бiлiмдердi ағымдағы бақылау, бiлiм алушыларды аралық және қорытынды аттестаттау жүйесiн, оларды өткiзудiң нысандарын және тәртiбiн;

      5) ақылы қызмет көрсетудiң тiзбесiн және тәртiбiн;

      6) бiлiм беру ұйымының бiлiм алушылармен, тәрбиеленушiлермен және (немесе) олардың ата-аналарымен және өзге де заңды өкiлдерiмен қатынастарын ресiмдеу тәртiбiн қамтуға тиiс.

      2. Бiлiм беру ұйымының жарғысында оның қызметiне қатысты және Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтiн өзге де ережелер қамтылуы мүмкiн.

      3. Бiлiм беру ұйымының жарғысы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен бекiтiледi.

      42-бап. Бiлiм беру ұйымдарын құру, қайта ұйымдастыру және тарату

      1. Бiлiм беру ұйымдарын құру, қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.

      2. Бiлiм беру ұйымы лицензиясынан айырылған немесе таратылған жағдайда оның құрылтайшысы (құрылтайшылары) бiлiм алушыларды оқуын жалғастыру үшiн басқа бiлiм беру ұйымдарына ауыстыруға шаралар қолданады.

      43-бап. Бiлiм беру ұйымдарының құзыретi

      1. Бiлiм беру ұйымдары Қазақстан Республикасының заңнамасында, тиiстi үлгiдегi бiлiм беру ұйымдарының қызметi туралы үлгiлiк ережелер мен бiлiм беру ұйымдарының жарғыларында белгiленген шектерде оқу және тәрбие процесiн жүзеге асыруда, кадрларды iрiктеу мен орналастыруда ғылыми, қаржы-шаруашылық және өзге де қызметте дербес болады.

      2. Бiлiм беру ұйымдары өз қызметiн жария түрде жүзеге асырады, жұртшылықты оқу, ғылыми-зерттеу және қаржы қызметi туралы хабардар етедi.

      3. Бiлiм беру ұйымдарының құзыретiне мынадай функциялар:

      1) iшкi тәртiп ережелерiн әзiрлеу және бекiту;

  2) әскери мамандықтар бойынша жұмыстық оқу бағдарламалары мен


жұмыстық оқу жоспарларынан басқа, жұмыстық оқу бағдарламалары мен
жұмыстық оқу жоспарларын әзiрлеу және бекiту;

      3) егер осы Заңда және қабылдаудың Үлгiлiк ережесiнде өзгеше көзделмесе бiлiм беру қызметiн жүргiзу құқығына берiлген лицензияға сәйкес бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң контингентiн қалыптастыру;

      4) оқытудың жаңа технологияларын, оның iшiнде оқытудың кредиттiк технологиясын және қашықтықтан бiлiм беру технологияларын енгiзу;

      5) ұлттық бiрыңғай тестiлеу мен техникалық және қызмет көрсету еңбегiнiң кәсiптерi (мамандықтары) бойынша бiлiктiлiктi берудi қоспағанда, бiлiм алушылардың үлгерiмiн ағымдық бақылауды, аралық және қорытынды аттестатталуын жүргiзу;

      6) өз қаржы қаражаттары шектерiнде мемлекеттiк бiлiм беру ұйымдарындағы қызметкерлерге Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен лауазымдық айлықақылар (ставкалар), қосымша ақылар, үстеме ақылар және өзге де ынталандыратын төлемдер белгiлеу;

      7) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен кадрлардың бiлiктiлiгiн арттыруды және оларды қайта даярлауды қамтамасыз ету;

      8) бiлiм беру ұйымдарын материалдық-техникалық қамтамасыз ету, жарақтандыру мен жабдықтау;

      9) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен ақылы негiзде тауарларды (жұмыстарды, қызметтер көрсетудi) ұсыну;

      10) жарғылық қызметтi жүзеге асыру үшiн Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен қосымша қаржылық және материалдық қаражат көздерiн тарту;

      11) бiлiм алушыларды тамақпен және медициналық қызмет көрсетумен қамтамасыз ету, бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң денсаулығын сақтау мен нығайтуды қамтамасыз ету;

      12) бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң жекелеген санаттарына Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген қосымша жеңiлдiктер материалдық қамсыздандыру түрлерiнiң уақтылы берiлуiн қамтамасыз ету;

      13) бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердi асырау және олардың тiршiлiк ету жағдайларының белгiленген нормалардан төмен болмауын қамтамасыз ету;

      14) қоғамдық өзiн-өзi басқару органдарының, қоғамдық бiрлестiктердiң қызметiне жәрдемдесу;

      15) Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген тәртiппен қаржылық есептiлiктi табыс ету;

      16) жоғары оқу орындарының ғылыми және педагог қызметкерлерiне оқу орнының доцентi және профессоры академиялық атақтарын беру;

      17) "магистр" академиялық дәрежесiн беру жатады.

      44-бап. Бiлiм беру ұйымдарын басқару

      1. Бiлiм беру ұйымдарын басқару Қазақстан Республикасының заңнамасына, тиiстi үлгiдегi бiлiм беру ұйымы қызметiнiң үлгiлiк ережелерi мен бiлiм беру ұйымының жарғысына сәйкес жеке-дара басқару және алқалылық принциптерiмен жүзеге асырылады.

      2. Бiлiм беру ұйымын тiкелей басқаруды оның басшысы жүзеге асырады.
      3. Лауазымға тағайындау және лауазымнан босату тәртiбiн Қазақстан Республикасының Президентi айқындайтын жекелеген мемлекеттiк жоғары оқу орындарының бiрiншi басшыларын қоспағанда, бiлiм беру ұйымының басшысы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен лауазымға тағайындалады және лауазымнан босатылады.

      Бiрiншi басшыларын Қазақстан Республикасының Президентi лауазымға тағайындайтын және лауазымнан босататын мемлекеттiк жоғары оқу орындарының тiзбесiн Қазақстан Республикасының Президентi бекiтедi.

      Мемлекеттiк мекеме ұйымдық-құқықтық нысанындағы мемлекеттiк орта бiлiм беру ұйымының басшысы лауазымға конкурстық негiзде тағайындалады.

      4. Бiлiм беру ұйымы басшысы лауазымының атауы, бiлiм беру ұйымының алқалы органдарының құзыретi, құрылу және қызметiнiң тәртiбi, олардың арасындағы өкiлеттiктердiң аражiгiн ажырату тиiстi үлгiдегi бiлiм беру ұйымдары қызметiнiң үлгiлiк ережелерiмен айқындалады және олардың жарғыларымен бекiтiледi.

      5. Мемлекеттiк бiлiм беру ұйымының басшысы үш жылда бiр рет Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген тәртiппен аттестаттаудан өтедi.

      Қазақстан Республикасының Президентi лауазымға тағайындайтын және лауазымнан босататын жекелеген мемлекеттiк жоғары оқу орындарының бiрiншi басшыларының аттестаттаудан өту тәртiбiн Қазақстан Республикасының Президентi айқындайды.

      6. Мемлекеттiк бiлiм беру ұйымының (медициналық және фармацевтiк бiлiм беру ұйымдарынан басқа) басшысы мемлекеттiк басқару органымен келiсiм бойынша өзiнiң орынбасарларын және бас бухгалтердi лауазымға тағайындайды және лауазымнан босатады.

      7. Мемлекеттiк бiлiм беру ұйымдарының басшыларына өздерiнiң лауазымдарын бiлiм беру ұйымдары iшiндегi немесе одан тыс жерлердегi басқа да басшылық (ғылыми және ғылыми-әдiстемелiк басшылықтан басқа) лауазымдармен қоса атқаруға тыйым салынады.

      8. Мемлекеттiк бiлiм беру ұйымдары басшыларының лауазымдық мiндеттерiн қоса атқаруға болмайды.

      9. Бiлiм беру ұйымдарында алқалы басқару органдары құрылады.

      Бiлiм беру ұйымын алқалы басқарудың нысандары, оларды сайлау тәртiбiмен қоса, жұмысты ұйымдастырудың үлгiлiк ережелерiн бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган бекiтетiн бiлiм беру ұйымының кеңесi (ғылыми кеңес), қамқоршылық кеңес, педагогтiк, әдiстемелiк   (оқу-әдiстемелiк, ғылыми әдiстемелiк), кеңестер және басқа да нысандар бола алады.

      45-бап. Еңбек қатынастары және бiлiм беру ұйымы басшысының жауапкершiлiгi

      1. Қызметкер мен бiлiм беру ұйымының еңбек қатынастары Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасымен реттеледi.

      Жоғары оқу орындарындағы ғылыми-педагогтiк қызметкерлердiң (профессорлық-оқытушылық құрамның, ғылыми қызметкерлердiң) лауазымдарға орналасуы конкурстық негiзде жүзеге асырылады.

      2. Азаматтарды күндiзгi бөлiмдерiнде оқыту уақыты әскери қызметтi өткеруге теңестiрiлетiн бiлiм беру ұйымдарының басшылары мен профессорлық-оқытушылық құрамын лауазымға тағайындау тәртiбiн және олардың еңбек жағдайларын Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес олардың мемлекеттiк басқару органдары айқындайды.

      3. Бiлiм беру ұйымының басшысы Қазақстан Республикасының


заңдарында белгiленген тәртiппен:

      1) бiлiм беру ұйымы бiлiм алушыларының, тәрбиеленушiлерiнiң,


қызметкерлерiнiң құқықтары мен бостандықтарын бұзғаны;

      2) өзiнiң құзыретiне жатқызылған функцияларды орындамағаны;


      3) мемлекеттiк жалпыға мiндеттi бiлiм беру стандартының талаптарын бұзғаны;

      4) бiлiм беру ұйымы бiлiм алушыларының және тәрбиеленушiлерiнiң,

ызметкерлерiнiң оқу және тәрбие процесi кезiндегi өмiрi мен денсаулығы;
      5) қаржы-шаруашылық қызметтiң жай-күйi, оның iшiнде материалдық және ақша қаражаттарын нысаналы пайдаланбағаны;

      6) нормативтiк құқықтық актiлерде және еңбек шартының


талаптарында көзделген талаптарды өзге де бұзғаны үшiн жауаптылықта
болады.

      46-бап. Бiлiм беру жүйесiндегi бiрлестiктер

      Бiлiм беру жүйесiндегi бiлiм беру қызметi субъектiлерiнiң мүдделерiн олардың Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес құрылған және әрекет ететiн бiрлестiктерi бiлдiре алады.

      47-бап. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердiң құқықтары, мiндеттерi мен жауапкершiлiгi

      1. Қазақстан Республикасы азаматтарының, Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын шетелдiктер мен азаматтығы жоқ адамдардың қабылдау талаптарына сәйкес бiлiм беру ұйымдарын және бiлiм алу нысандарын таңдауға құқығы бар.

      2. Бiлiм алатын адамдар бiлiм алушылар немесе тәрбиеленушiлер


болып табылады.

      Бiлiм алушыларға оқушылар, студенттер, магистранттар, адъюнкттар, курсанттар, тыңдаушылар және докторанттар жатады.

      Тәрбиеленушiлерге мектепке дейiнгi, интернаттық ұйымдарда бiлiм алушы және тәрбиеленушi адамдар жатады.

      3. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердiң:

      1) мемлекеттiк жалпыға мiндеттi бiлiм беру стандарттарына сәйкес сапалы бiлiм алуға;

      2) бiлiм беру ұйымы кеңесiнiң шешiмi бойынша жалпыға мiндеттi мемлекеттiк бiлiм беру стандарттары шеңберiнде жеке оқу жоспарлары, қысқартылған бiлiм беретiн оқу бағдарламалары бойынша оқуға;

      3) оқу жоспарларына сәйкес баламалы курстарды таңдауға;

      4) өзiнiң бейiмдiлiгi мен қажеттерiне қарай қосымша бiлiм беру қызметтерiн, бiлiмдердi ақылы негiзде алуға;

      5) бiлiм беру ұйымдарын басқаруға қатысуға;

      6) қайта қабылдануға және бiр оқу орнынан басқасына, бiр мамандықтан басқасына немесе оқудың бiр нысанынан басқасына ауысуға;

      7) Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген тәртiппен бiлiм беру ұйымдарында ақпараттық ресурстарды тегiн пайдалануға, оқулықтармен, оқу-әдiстемелiк кешендермен және оқу-әдiстемелiк құралдармен қамтамасыз етiлуге;

      8) спорт, оқу, акт залдарын, кiтапхананы тегiн пайдалануға;

      9) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес халықты жұмыспен қамту саласындағы жағдай туралы ақпарат алуға;

      10) өзiнiң пiкiрi мен сенiмiн еркiн бiлдiруге;

      11) өзiнiң адамдық қадiр-қасиетiнiң құрметтелуiне;

      12) оқудағы, ғылыми және шығармашылық қызметтегi табыстары үшiн көтермеленуге және сыйақы алуға құқығы бар.

      4. Меншiк нысаны мен ведомстволық бағыныстылығына қарамастан,
барлық бiлiм беру ұйымдарының күндiзгi оқу нысаны бойынша бiлiм алушылары мен тәрбиеленушiлерiнiң:

      1) жергiлiктi өкiлдi органдардың шешiмi бойынша қоғамдық көлiкте (таксиден басқа) жеңiлдiкпен жол жүруге;

      2) оқудан бос уақытта оқуды жұмыспен ұштастыруға;

      3) Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әскери қызметке шақырылу мерзiмiн кейiнге қалдыруға құқығы бар.

      5. Медициналық айғақтар бойынша және өзге де ерекше жағдайларды бiлiм алушыға академиялық демалыс берiлуi мүмкiн.

      6. Азаматтар бiтiрген бiлiм беру ұйымдарының меншiк нысандарын қарамастан, келесi деңгейдегi бiлiм беру ұйымына түсу кезiнде бiрдей құқықтарға ие болады.

      7. Бiлiм беру ұйымдарында бiлiм алушылардың жекелеген санаттарына Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлеген тәртiппен мемлекеттi стипендиялар төленедi.

      Мемлекеттiк атаулы стипендия жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу ұйымдарының неғұрлым дарынды магистранттарына және Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындарының күндiзгi оқу нысаны бойынша бiлiм алушыларына жоғарғы оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттары ғылыми кеңестерiнiң шешiмдерi негiзiнде төленедi.

      Жеке және заңды тұлғалар тағайындайтын атаулы стипендиялар техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi, жоғары және жоғары оқу орнынан кейiнгi бiлiм беру ұйымдарында оқытудың күндiзгi нысаны бойынша бiлiм алушыларға тағайындалады.

      Атаулы стипендиялардың мөлшерiн және оларды төлеу тәртiбiн оларды тағайындаған органдар мен тұлғалар айқындайды.

      8. Жұмыстарының жоғары көрсеткiштерi үшiн мемлекеттiк конкурс негiзiнде грант алған мемлекеттiк бiлiм беру мекемелерi соның есебiнен табысы аз отбасыларынан шыққан бiлiм алушыларға стипендия төлейдi. Стипендияны төлеу тәртiбiн және оның мөлшерiн Қазақстан Республикасының Үкiметi белгiлейдi.

      9. Мемлекеттiк бiлiм беру тапсырысына сәйкес оқуға қабылданған бiлiм алушыларды бiлiм беру ұйымдары өздерi белгiлеген тәртiппен жатақханалардағы орындармен қамтамасыз етедi.

      10. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердi оқу процесiнен алаңдатуға жол берiлмейдi.

      11. Жетiм балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған бiлiм беру ұйымдарында бiлiм алушы және (немесе) тәрбиеленушi жетiм балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар толық мемлекет қамқорлығында ұсталады.

      12. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердiң жекелеген санаттарына Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес басқа да жеңiлдiктер берiледi.

      13. Техникалық және кәсiптiк, орта бiлiмнен кейiнгi және жоғары бiлiм беретiн ұйымдарда мемлекеттiк бiлiм беру тапсырысы негiзiнде бiлiм алушылардың қысқы және жазғы каникул кезiнде қалааралық темiржол және автомобиль (таксиден басқа) көлiгiнде жеңiлдiкпен жол жүруге құқығы бар.

      14. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлер мемлекеттiк жалпыға мiндеттi бiлiм беру стандарттарының талаптарына сәйкес бiлiмдi, шеберлiктi, практикалық дағдылар мен бiлiктiлiктi меңгеруге, iшкi тәртiп ережелерiн сақтауға, бiлiм беру ұйымының жарғысында және бiлiм беру қызметтерiн көрсету туралы шартта көзделген басқа да талаптарды орындауға мiндеттi.

      15. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлер өздерiнiң денсаулығы үшiн қам жеуге, рухани және тән саулығын өздiгiнен жетiлдiруге ұмтылуға мiндеттi.


      16. Бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлер педагог қызметкердiң ар-намысы мен қадiр-қасиетiн, өздерi бiлiм алатын оқу орнының дәстүрлерiн құрметтеуге мiндеттi.

      17. Осы Заңның 26-бабы 8-тармағының 3) тармақшасында белгiленген квота шегiнде педагогтiк және медициналық мамандықтар бойынша оқуға түскен ауыл (село) жастары қатарынан шыққан азаматтар бiлiм беру грантын беру ережелерiнде және бiлiм беру қызметтерiн көрсету туралы шарт талаптарында көзделген тәртiппен жоғары оқу орнын аяқтағаннан кейiн кемiнде үш жыл ауылдық жерлерде орналасқан бiлiм беру ұйымдары мен медициналық ұйымдарда жұмысты өтеуге мiндеттi.

     Маманды жұмысқа жiберу, өз бетiмен жұмысқа орналасу құқығын беру тәртiбi бiлiм беру грантын беру ережелерiмен айқындалады.

      18. Бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң мiндеттерiн бұзғаны үшiн оларға бiлiм беру ұйымының iшкi тәртiбiнiң ережелерiмен және

жарғысымен көзделген тәртiптiк ықпал ету шаралары не бiлiм беру
қызметтерiн көрсету туралы шартта көзделген өзге де шаралар қолданылуы мүмкiн.

      48-бап. Бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң денсаулығын сақтау

      1. Бiлiм беру ұйымдарында бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң науқастануын болдырмау, денсаулығын нығайту, тән саулығын жетiлдiру, салауатты өмiр салтына ынталандыру жөнiндегi қажеттi шаралардың орындалуы қамтамасыз етiледi.

      2. Бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң оқу жүктемесi, сабақ режимi мемлекеттiк жалпыға мiндеттi бiлiм беру стандарттары, санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормалар, оқу жоспарлары мен денсаулық сақтау және бiлiм беру органдарының ұсынымдары негiзiнде әзiрленген бiлiм беру ұйымдары бекiтетiн ережелермен айқындалады.


      3. Денсаулық сақтау жүйесiнiң ұйымдары бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң денсаулық жағдайына үнемi бақылау жасауды, оларға медициналық қызмет көрсетудi жүзеге асырады. Бiлiм беру ұйымдары медициналық пункттер үшiн үй-жайлар ұсынады.
      Бiлiм алушылардың, тәрбиеленушiлердiң денсаулығын сақтауды қамтамасыз ету мақсатында бiлiм беру ұйымдары бiлiм алушыларға және тәрбиеленушiлерге медициналық қызмет көрсетудi қамтамасыз ететiн құрылымдық бөлiмшелер құруға құқылы.
      4. Мектепке дейiнгi, орта, техникалық және кәсiптiк бiлiм беретiн ұйымдардың педагог қызметкерлерi Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен жыл сайын тегiн медициналық тексеруден өтiп тұруға мiндеттi.

      5. Бiлiм беру ұйымдарындағы сабақ кестесiнде бiлiм алушылар мен тәрбиеленушiлердiң тамақтануы және белсендi тынығуы үшiн ұзақтығы жеткiлiктi үзiлiс жасалуы көзделуге тиiс.

      Бiлiм беру ұйымдарында бiлiм алушылардың тамақтануын ұйымдастыру үшiн жағдай жасалады. Тамақ сапасын бақылау денсаулық сақтау органдарына жүктеледi.

      6. Бiлiм беру ұйымдарында оқытудың, тәрбиелеудiң, еңбек пен тынығудың салауатты және қауiпсiз жағдайларын жасау үшiн жауапкершiлiк олардың басшыларына жүктеледi.

      49-бап. Ата-аналардың және өзге де заңды өкiлдердiң құқықтары мен мiндеттерi

      1. Кәмелетке толмаған балалардың ата-аналары мен өзге де заңды өкiлдерiнiң:


      1) баланың тiлегiн, жеке бейiмдiлiгi мен ерекшелiктерiн ескере отырып бiлiм беру ұйымын таңдауға;

      2) ата-аналар комитеттерi арқылы бiлiм беру ұйымдарын басқару


органдарының жұмысына қатысуға;

      3) бiлiм беру ұйымдарынан өз балаларының үлгерiмiне, мiнез-құлқына және оқу жағдайларына қатысты ақпарат алуға;

      4) өз балаларын оқыту мен тәрбиелеу проблемалары жөнiнде
психологиялық-медициналық-педагогикалық консультациялардан консультациялық көмек алуға;

      5) балаларының шарттық негiзде қосымша қызмет көрсетулер алуына құқығы бар.

      2. Ата-аналар мен өзге де заңды өкiлдер:

      1) балаларға өмiрi мен оқуы үшiн салауатты және қауiпсiз жағдайлар жасауға, олардың ой-өрiсi мен дене күшiн дамытуды, имандылық тұрғысынан қалыптасуын қамтамасыз етуге;

      2) бес жастағы балалардың мектепалды даярлығын қамтамасыз етуге, ал алты жастан бастап жалпы бiлiм беретiн мектепке беруге;

      3) балаларды оқыту мен тәрбиелеуде бiлiм беру ұйымдарына жәрдем көрсетуге;

      4) балалардың оқу орнындағы сабаққа баруын қамтамасыз етуге мiндеттi.

 


: files
files -> Оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беретін ұйымдарында ғылым негіздерін оқытудың ерекшеліктері туралы
files -> Бағдарламасы Қазақ бөлімі «Тіл теориясы»
files -> М. П. Ешимов ф.ғ. к., доцент, Р. С. Нұртілеуова аға оқытушы
files -> Н. Д. ОҢдасынов ? Арабша-қазақша түсіндірме сөздік
files -> А. Б. Салқынбай ҚазҰУ профессоры, филология ғылымдарының докторы Алматы, Қазақстан Сәкен өлеңіндегі сырбаз
files -> Қазақ әдебиетінен тапсырмалар. Құрастырған: ф.ғ. к.,проф. Б.Қ.Қапасова
files -> «№ `мектеп-лицей» мемлекеттік мекемесі Күнтізбелік- тақырыптық жоспар
files -> «№мектеп-лицей» мемлекеттік мекемесі Күнтізбелік- тақырыптық жоспар
files -> Тест. 9-сынып. Сын есім қандай сұраққа жауап береді?


1   2   3


©tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет