Исатай Кенжалиев



жүктеу 2.53 Mb.
бет2/13
Дата30.06.2016
өлшемі2.53 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

°íåñ Ñàðàéäû» “Èñàòàé - Ìàõàìáåò òàðèõû” äåãåí êiòàáûí ºàé æàíûð¹à ºîñàðûìûçäû áiëìåéìiç. “Òàðèõ” äåãåí ôèçèêà, ãåîëîãèÿ ò.á. ñèÿºòû æåêå, äàðà ¹ûëûì ñàëàñû, îíû» ¼ç ïðèíöèïòåði, òàëàáû, çåðòòåó ¸äiñòåði, òåîðèÿëàðû áàð. Àâòîð òàðèõè ì¸ñåëåíi æàç¹ûñû êåëñå òàðèõ ¹ûëûìûíû» òàëûïòàðûí îðûíäàóû ïàðûç. Ìûñàëû àâòîðäû» ¼çi ºîç¹à¹àí ì¸ñåëåíi á½ðìàëàìàé, àäàë /”äîáðîñîâåñòíîñòü àâòîðà”äåäi/, æàçóû å»áåêòi» “¹ûëûìè àïïàðàòû” áîëóû¹ ÿ¹íè ¸ð ì¸ëiìåò êiìíåí ºàéäàí àëûí¹àíûí ê¼ðñåòå æàçóû òèiñ. °. Ñàðàé åøáið äåðåêòåìåãå ñiëòåìå æàñàìàéäû, “´òåìiñ ²½ëìàíèÿç½ëû” /²½ëì¸ëi åìåñ/ äåï æ¾ðå áåðäi. Á½ë àðõèâòi ºàðàìà¹àííû» êåñiði. Á½ë å»áåêòi æà»ñຠì¸ëiìåò, ïiêið ê¼ï ºàéñû áiðií àéòàñû».


Çà»ãåð Ñ. Çèìàíîâòû» å»áåãiíäåãi õàòå ôàêòûëàð, îëàðäû ò¾ñiíäiðó ò¸óåëñiç ²àçàºñòàíäà òåðiñ, ¹ûëûìè à¹ûìíû» òàðàëóûíà ì½ðûíäûº áîëäû. Îíû áàñòà¹àí æ¼ðíàëèñò Áîðàí¹àëèåâ Ò. “Ñîö. ²àçàºñòàí” ãàçåòiíäå Ƹ»ãið ìåêòåái æ¼íiíäå ê¼ëåìäi ìàºàëà æàðèÿëàäû äåäiê. /28/ Áiç à¹à, ¸ði ¹àëûì ðåòiíäå àâòîð¹à äåðåêòåðiíi» æàë¹àíäû¹ûí ò¾ñiíäiðãåíáiç. Áiðຠêåøiêïåé Ƹ»ãiðäi» æàçû¹û õàí áîë¹àíû ìà? Äåãåí ñîë ìàçì½íäàñ ìàºàëà òà¹û øûºòû. Áiç á½ë ºîç¹àë¹àí ì¸ñåëåíi» õàòåëiãi æ¼íiíäåãi ìàºàëà æàçûï, “Ñîö. ²àçàºñòàí¹à” ½ñûíûï åäiê, æàðèÿëàìàäû. Àìàë æîº “Æàñ àëàø” ãàçåòiíå æàðèÿëàäû» /29:27/ ̸ñåëåíi» ìàçì½íûí àëäà¹û òàðàóäà æàçàìûç. Ƹ»ãið õàí òóðàëû ìàºàëàëàð, êiòàïøà ºàóëàï êåòòi, ïàòøà àâòîðëàðûíû» æàç¹àíäàðûíàí åøáið òåêñåðóñiç ê¼øiðóøiëåð ê¼áåéäi. Ì. ²½ëêåíîâ, Ð. Îòàðáàåâ “Æà»à ê¼çºàðàñ” äåï åñêi ïàòøûëûº àâòîðäàí “Æ¸»ãið õàí” äåãåí êiòàïøà æàçäû, åøáið àðõèâ ìàòåðèàëûí ºàðàìà¹àí. Ìåðçiìäi áàñïàñ¼çäå á½íäàé òàðèõè æàë¹àí ìàºàëàëàð II æûë áîéû æàë¹àñòû. Áið ìûñàë: Ƹ»ãið ìåêòåái ò½»¹ûø ºàçຠìåêòåái äåéäi. ºàçຠæàçóû æîº åëäå ìåêòåái áîëà ìà? Ƹ»ãið ìåêòåái ê¸äiìãi æåêåíi» ì½ñûëìàí ìåêòåái, îëàðäà 4 òië îºûòàëàäû. Ñîíäà äà Ƹ»ãið àðàá, ïàðñû, òàòàð, îðûñ òiëäåðií áiëiï øûºòû. Á½ë ¸»ãiìåíi» äå æàë¹àñû áàð. Áiç êiì áîëñà äà: õàí, ïàòøà, áàòûð, àºûí ò.á. å»áåãiíå õàëºûíà iñòåãåí ºûçìåòiíå ºàðàé ä¸ðiïòåóäi º½ïòàéìûç, àë æàíûíàí øû¹àðûï æàë¹àí ì¸ëiìåòïåí îºûðìàíäû àëäàó¹à ºàðñûìûç. Ò. Áîðàí¹àëèåâ içií áàñûï, ê¼øiðóøiëåð Áàòûñ ²àçàºñòàíäà äà òàáûëàäû. ¼ëêåòàíóøû Æ. Àºïàé 10 æûëäàé Ƹ»ãið òóðàëû æà»ñຠì¸ëiìåòòi æàçóäà, 2001 æ., Íàðûí-²àçàõèÿ êiòàáûíäà ºàçຠ½ëòòûº ìåìëåêåòòiê º½ðûëûìûí ºàëûïòàñòûðà áàñòàäû, äåïòi /48 áåò/ Åø ºàíäàé äåðåãi æîº, ºàëàé º½ð¹àíûí, íå iñòåãåíiíäå àéòïàéäû, òåê æàëà» ñ¼ç. Á½íäàé ¸ñiðå ìàºòàó àâòîðäû» “Ƹ»ãið õàí” äåãåí êiòàáûíäà äà ê¼ï. /30/ Æ. Àºïàé áàñºàäà ïîïóëèñòåð ñèÿºòû åíáåêøi õàëûº ò½ðìûñûí, õàëûº íàðàçûëû¹û ñåáåïòåðií àøïàéäû. Ƹ»ãiðäi» ê¼ï ºûðëû ºûçìåòiíi» åðåêøå ôàêòîðëàðû ½ñຠæ¸íå iði øàðóà ºîæàëàðûíà æåðãå æåêå ìåíøiêòi áåêiòó øàðóà æ¾ðãiçóäi» îòûðûºøûëûº ò¸ñiëií, òîâàð-àºøà ºàòíàñûï åíäiðó áîëàäû- äåïòi /30:69/ Æî¹àð¹ûäàé, àâòîðäû» á½¹àí ñûëäûð ñ¼çäåí áàñºà ä¸ëåëi æîº. Àéòàëûº àºøà-òîâàð ºàòíàñû ÕIÕ ¹. 1-øèðåãiíäå ºàëûïòàñºàí. Îñûëàé, Æ, Àºïàé øûíäûºòû áàñºà ïîïóëèñòåð ñèÿºòû ñûëäûð ñ¼çáåí ä¸ëåëäåìåê. Æàëïû, Á¼êåéëiê òàðèõû áið øàìà á½ðìàëàíóäà, õàëûºòû» ì½»û ìåí çàðû åëåóñiç ºàëûï, íå ¾ñòiðòií æàçûï, ê¼òåðiëiñ ì¸íií, Èñàòàé Ìàºàìáåò ïåí ὺàðàíû» ðîëií ê¼ðñåòïåóäå. Òåê “îºûìûñòû” õàí ¹àíà åë ºàìûí æåïòi. Îíûìåí ºîéìàé, êåé àâòîð Ìàºàìáåòêå äå àóûç ñàëóäà. Àëè àòûëûº Ø. Àìàíæîëîâà ´òåìiñòi ìîéíû ûð¹àéäàé áèòi òîð¹àéäàé êåçiíäå Á¼êåé ºîë ¾øií áåðiï àäàì åòêåí, àë Ìàºàìáåòòi Ƹ»ãiðãåºàðñû øûººàí ñàòºûí °. °ëiìæàíîâ êiòàáûíà ñ¾éåíi æàçàäû. /30:3/ Áiç î¹àí àðõèâ º½æàòû áîéûíøà æàóàï áåðóãå ì¸æá¾ð áîëäûº. /30:17/ ²àëàìãåðëåðäi» á¸ðiíå áiðäåé æàóàï áåðó ºàæåòñiç, äåãåíìåí íåãiçãi ì¸ñåëåëåð áîéûíøà ä¸ëåëäi, ¹ûëûìè ò¾ñiíiê áåðäiê /31:/

Áèûë Ò. Áîðàí¹àëèåâòi» “Åãåìåí ²àçàºñòàíäà¹û Ìàºàìáåò òóðàëû ìàºàëàñû øûºòû. Àâòîðäû» òàðèõû ¹ûëûìè “ñàóàòòûëû¹ûí” áàéºà¹àí áiç á½íû 10 æûë ê½òêåíáiç. Áîëìàäû. Åíäi ìiíå II æûë “òûðíຠàñòûíàí êið içäåï” æ¾ð åêåí, àºûðû îéûí àéòòû. Àâòîðäû» àºûë, îéû òàçà äåó ºèûí. Õàëûº Ìàºàìáåòòi áàòûð äåãåíiíå íàðàçû, ²àðàóûë õîæàíû øàðóàíû» ºàìºîðøûñû ê¼ðåäi. Õàëûº áà¹àñû æà øû¹àðó¹à êiìíi» ºàºû áàð? Ìàºàìáåò êiììåí æåêïå-æåêêå øû¹ûï áàòûð áîëäû? – äåéäi. Àâòîðäû» òàðèõòàí õàáàðû àç áîë¹àí. Æàíêåøòi çàìàíäà êiìíi» áàòûðëû¹ûí æàçàäû: Ìàºàëàíû àí áiðåó: Ìûíàó ºàñàºàíà æàçûë¹àí ìàºàëà äåñå, åêiíøiñi- á½ë íà¹ûç ºàñê¼éëiê äåãåíií åñòó ºèûí. Õàëûº îé ïiêiðií æà øû¹àðàòûí áîëñà, àâòîð °íåñ Ñàðàåâòû» Èñàòàé – Ìàõàìáåò òàðèõûí îºûñûí, îíäà àâòîð õàëûº àóäûíäà¹û ìûíàäàé ¼ëå»äi êåëòiðåäi:

“Õàí Á¼êåéäi» ò½ñûíäà

Ñåêåð øàéíàï áàë iøòiê.

Õàí Ƹ»ãiðäi» ò½ñûíäà,

²àñûºòàï ºàðàºàí iøòiê”, - äåïòi/32:12/. Õàí ºûçìåòiíå àðòûº íå áà¹à áîëàäû. Á½ë àòຠ츻ãiëiêêå êåòåäi. Á½ë ¼ëå»ñiçäå õàëûº Ƹ»ãiðäi “ºàíiøåð” äåï êåëãåí. κûðìàí¹à ò¾ñiíiêòi áîëó ¾øií Ƹ»ãið ºûçìåòi æ¼íiíäå ¸»ãiìåíi àëäà¹û òàðàóäà æàë¹àñòûðàìûç. Ñîíûìåí Iøêi òàðàï òàðèõû æ¼íiíäå åðòåëi – êåø ê¼ï æàçûëñà äà ºàçiðãi êåçå»äå ïiêið àëøàºòû¹û ½ë¹àéûï, îºûðìàí ìåí îºó îðûíäàðûíäà, îáëûñòûº àóäàíäûº ìåêåìåëåðäå ò¾ñiíáåñòiê æà¹äàé ïàéäà áîëäû. Æî¹àð¹û, îðòà îºó îðûíäàðûíäà ñòóäåíòòåðãå “æà»àëûº” äåï æîë¹àí, ä¸ëåëñiç ì¸ëiìåòòåð áåðó, òiïòi “¹ûëûìè” êîíôåðåíöèÿ ò.á. ¼òêiçó, áàÿíäàìà, ðåôåðàò æàçó áàð. Ìåêåìå ºûçìåòêåði ºàé ïîçèöèÿíû ½ñòàðûí áiëìåé îáäûðàóäà. Ìåðçiìäi áàñïàñ¼ç ¹ûëûìè ïàéûìäàóäàí----- ïiêið òàëàñûí æ¾ðãiçáåéäi. Ìàºàëàìûçäû æàðèÿëàìàéäû /”Åãåìåí ²àçàºñòàí” ò.á./ êiòàïõàíàäà ¼ëêå òàðèõû æ¼íiíäåãi ¹ûëìè êiòàïòàð æî¹àëûï, íå ºîëäû áîë¹àí. Òàðèõ ¹ûëûìè æ¼íiíäåãi ¸äåáèåòòi ¸ð æàºòàí Á¼êåé Îðäàñûíû» 200 æûëäû¹ûíà æèíàó æ¼íiíäåãi áiçäi» ½ñûíûñûìûçäû ëàóàçûì èåëåði åëåìåäi. Îñûäàí êåëiï ïîïóëèñòåðäi» øèêi æàçáàëàðûíà æîë àøûëäû. Æóûºòà áèiê òðèáóíàäàí: Á¼êåéëiê 1841 æ. ò½»¹ûø ºàçຠìåêòåái àøûë¹àí æåð äåãåíií åñòiãiíäå áåê ºûíæûëäûº. Á½ë æ¸é ðåñïóáëèêàäà áàð. Ñîíäûºòàí áiç æàñûìûç æåòiï, äåíñàóëû¹ûìûç íàøàð áîëñàäà, á½ë ¼ëêå òàðèõûíû» ìàìàíû áîë¹àñûí îºûðìàí ¾øií, æàñòàð¹à äåï ºàëàì àëó¹à ì¸æá¾ð áîëäûº.

Àëìàòû Ïåäóíèâåðñèòåòiíi» ïðîôåññîðû Æ. ²àñûìáàå⠓Ƹ»ãið õàí” äåãåí ê¼ëåìäi êiòàáûí øû¹àðäû. /28/ Àâòîð áiðòàëàé àðõèâ ìàòåðèàëûí ïàéäàëàí¹àí Ƹ»ãiðäi» àëûì-ñàëûº ì¼ëøåðiíi» òûì àóûð åêåíií, îë ¼ç õàëºûí òîíà¹àíûí, ïàòøà ¾êiìåòi ì¾øåëåðií àëäà¹àíûí, øûëºû¹àí ìèëèöèîíåð áàé áîëûï, øàðóàëàðäû àÿóñûç ºàíà¹àíûí æàçàäû. Êiòàïòà æà»ñຠïiêið, á½ðìàëàóäà áàð. 1836-1837 ææ. ʼòåðiëiñòi ¾ñòiðòií ºàðà¹àí, äåãåíìåí îíû “²àçàºñòàí òàðèõûíäà¹û iði ñàÿñè îºè¹à” äåï áà¹àëà¹àí. /33:93/ Ƹ»ãið ìåêòåái æ¼íiíäå åø æà»àëû¹û æîº, åñêi âåðñèÿíû àéòàäû.

Áiçäi» ìàºñàòûìûç Å. Áåêìàõàíîâ, À. ;ñiïáåêîâ ò.á. áàñòà¹àí ²àçàºñòàí òàðèõ ¹ûëûìû òàáûñòàðûíà ñ¾éåíiï, Â. Øàõìàòîâ, ²îáëàíäèí ò.á. ¹àëûìäàðäû» å»áåêòåðií àðºàó åòiï, àðõèâòå𠺽æàòòàðû íåãiçiíäå òàðèõ ¹ûëûìûíû» òàëàé æûëäàí áåði çåðäåëåíiï, ºàëûïòàñºàí ïîçèöèÿñûí ºîð¹àé îòûðûï, îºûðìàí¹à îºó, ì¸äåíè îðûíäàð¹à, áàñøû ìåêåìåëåðãå Á¼êåé îðäàñûíû» Ì. ´òåìiñ½ëû êåçiíäåãi ºî¹àìäûº ¼ìiðií, õàí Ƹ»ãið áèëåói êåçiíäå òûíáà¹àí àçàòòûº ê¾ðåñòi» ñåáåïòåðií àíûºòàï, øàðóàëàð ºîç¹àëûñûíû» áàðûñûí ºûñºàøà áîëñà äà øûíàéû, áàéûïòû áàÿíäàï, Ìàºàìáåòòi» ¼ñó, ê¾ðåñ æîëûí, ¼ìiðiíi» ñî»ûíà äåéií ê¼ðñåòïåêïiç. Îë ¾øií ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû Ìåìëåêåòòiê Îðòàëûº àðõèâiíäå /²Ð, ÎÌÀ, íå ²Ð. ÌÎÌ/ í.78 ºîðäà Á¼êåé îðäàñûí áàñºàð¹àí Óàºûòøà Ñîâåòòi» /ºûñºàøà: ÁÎÁÓÑ/ æèíàºòàë¹àí ìàòåðèàëäàðûí ºàðàäûº. Îíäà Á¼êåé ͽðàëû½ëû ìåí Øû¹àé ò½ñûíäà¹û êå»ñå äîêóìåíòòåði ìàë, æàí åñåái, Îðûíáîð ãóáåðíèÿñû ¸ñêåðè ãóáåðíàòîðûíà /ÎðÃ/, Îðûíáîð øåêàðà êîìèññèÿñû æàç¹àí ðàïîðò, õàáàðëàìàëàð, áàÿíäàìàëàðû áàð. Êåëãåí, æ¼íiëòiëãåí ºà¹àçäàð 2-3 æîðíàëäàðû ê¼ï åìåñ, àë ÁÎÁÓÑ-» ìàòåðèàëäàðûíàí òàëàé ì¸ëiìåò òàáó¹à áîëàäû.

²Ð ÌÎÌ-äà í.4 ºîðäà Îðûíáîð øåêàðà êîìèññèÿñûíû» /ÎØÊ/ ìàòåðèàëäàðû iøiíäå Êiøi æ¾ç æà¹äàéû òóðàëû ì¸ëiìåòòåð Á¼êåé Îðäàñûíàí áàð¹àí õàòòàð, øà¹ûìäàð, æîëäàìàëàð áàð. 1836-1838 ææ. ê¼òåðiëiñ º½æàòòàðû, òåðãåó ìàòåðèàëäàðû, Îðûíáîð áàñøûëàðûíû» í½ñºàóëàðû ìåí á½éðûºòàðû êåçäåñåäi. Ñîíäàé-ຠæàçàëàóøû îòðÿäòàðäû», Îðàë êàçàê ¸ñêåðè /ÎÊ°/ àòàìàíûíû» ðàïîðòòàðû ñàºòàë¹àí.

Áiç Ëåíèíãðàäòà¹û Îðòàëûº òàðèõè àðõèâòåãi Êiøi æ¾ç òàðèõûíà áàéëàíûñòû äîêóìåíòòåðìåí òàíûñòûº. Îëàðäû» iøiíäå ´òåìiñ ²¾ëìàëèííi» Íàðûííàí Êiøi æ¾çãå ¼òïåê áîë¹àí, ¸ðåêåòi, Á¼êåé îðäàñû, îíû» øàðóàøûëû¹û òóðàëû ò.á. º½æàòòàð áàð.



Ñîíäàé-àº, Îðûíáîð, Àñòðàõàí îáëûñòàðû àðõèâòåðiíäå áiðíåøå áîëûï, ãóáåðíàòîð êå»ñåñi ºà¹àçäàðûíàí ¸ð ò¾ðëi ì¸ëiìåòòåð, øà¹ûìäàð, ðàïîðòòàðìåí òàíûñòûº, ¸ðèíå àðõèâ ìàòåðèàëäàðûíà ñûí ê¼çiìåí ºàðàï, ºîñûìøà äåðåêòåð içäåï, îëàðäû ñàëûñòûðà îòûðûï øûíûí àíûºòàó¹à òûðûñòûº. Àðõèâ ìàòåðèàëäàðû òîëûº, ò½òàñ åìåñ, ê¼áiíå ¸ð îºè¹à, íå àäàì æ¼íiíäå ì¸ëiìåò ¾çiê-¾çiê áîëûï êåëåäi. Òà¹û áið ºèûíû æåð ñó ðó àòàóëàðû á½ðìàëàíûï, ìåêåíäåði àòàëìàé, òåê ðó àòû, îíû» á¼ëiìi æàçûë¹àí. Ñîíäûºòàí, áiç æûë ñàéûí Áàòûñ ²àçàºñòàííû» 3-4 îáëûñûíà 1970 ææ-äàí, Ðåñåéäi» ê¼ðøi 4 îáëûñûíà áàðûï, åë àóçûíäà¹û òàðèõè ¸»ãiìåëåðäi æèíàäûº. Ìàºàìáåò áîëäû-àó äåãåí æåðëåðäi ê¼ðäiì. Àñòðàõàíäà åñêi Êðåìëüäå, áàçàðäà àºûí áîëóû ì¾ìêåí, äåãåí æåðäå áîëäûº. Âîëãîãðàä îáëûñûíû» ²àéñà»ñêàÿ ñòàíöèÿñûíäà Àºáîëàø äåãåí ¸æå Ìàºàìáåò ¼ëå»ií àéòòû, æà»à ¼çåíäå Ì. ´ñåêáàåâ Ìàºàìáåòòi» áið ê¾éií òàðòûï áåðäi, Ñàðàòîâ îáëûñûíäà ͽð¹àëèåâ Ì., òåãi Äåíäåðäåí, Ìàºàìáåò ¼ëå»äåði æàçûë¹àí ºà¹àçäàð ºûçûíäà ñàºòàë¹àíûí Ð. °äiëãåðåååâ Ìàºàìáåò òîë¹àóûí ì¸ëiìäåäi. Ìàºàìáåò ¾øií áið Æà»àºàëà àóäàíûíà 20 øàºòû ðåò, Àòûðàó¹à 10 øàºòû ðåò áàðó¹à òóðà êåëäi. ²ûçûëºî¹à àóäàíûíäà Á. Áàºòûãåðååâ, Æ. …. Ø. ʼæåêîâòåí Ìàºàìáåò òîë¹àóëàðûí àëäûº. Ìàºàìáåò içiìåí æ¾ðå îòûðûï æåð áåäåðií, òàáè¹àòòûí, ºîíûñòàðûí, ò½ðìûñûí, øàðóà æ¾ðãiçó ò¸ñiëäåðií áiëäiì. Æåì. Ñà¹ûç, ²àéíàð áîéûíäà Ñûðûì êåçiíäå äå ºûñòàó, ñàì ê¼ëiíäå, ò.á. æåðäå áàºøà, åãií ñàëûïòû. Øû¹àé ñ¾ëòàííû» 1819 æ. ñàë¹àí à¹àø ¾éiíi» îðíûí, ²èûëäà ñî¹ûñ áîë¹àí æåðäi ò.á. ê¼ðäiì. Á½ëàðäû» á¸ði àòà-áàáà òiðøiëiãiìåí ºà¹àçäà¹ûäàí ìîëûðຠòàíûñûï, áiðòàëàé ì¸ñåëåíi àíûºòàóûìà ê¼ìåêòåñòi. Á½ë içäåíóiìäi áàñïàñ¼ç áåòiíäå æàðèÿëàíûï îòûðäûì, îë ìà¹àí à¹àéûíäàðäû» ê¼ìåãií àðòòûðäû. Îñû àéòûë¹àí îáëûñòàðäà¹û ê¼ìåêòåñêåí àçàìàòòàð¹à ¼çiì æ¸íå îºûðìàíäàð àòûíàí Ðàºìåò àéòºûì êåëåäi. Ñiçäåðäi» ê¼ìåãi»içäi, íèåòi»içäi àºòàï áåðãåí ò¾ðëi ì¸ëiìåò òåði»içäi ¼çäåðiíå áiðàçûí êiòàï áåòiíäå ºàéòàðàì. µðïຠºàæåòiíå á½ë içäåíiñ æàðàñà, ìåíi» å»áåãiì ºàéòºàíû ê¼ðêåì ¸äåáèåò øû¹àðìàëàðûíäà¹û ì¸ëiìåòòåð òàðèõè å»áåê ºàæåòiíå æàðàìàéäû, òåê ºàéòàëàï òåêñåðó áàðûñûíäà ðàñòàë¹àí êåé ôàêòûëàð, àºïàðëàð ïàéäàëàíûëóû ì¾ìêåí. Ìûñàëû °. °ëiìæàíîâ Ìàºàìáåò æåáåñi êiòàáûí äà àºûí Ñ-Ïåòåðáóðãòå Ƹ»ãiðìåí áiðãå áàðäû äåï æàçàäû, áiðຠáàð¹àíäàð òiçiìäå Ìàºàìáåò åñiìi æîº. Á½ë êiòàïòà åðñi ºûëûºòàðäà áàð. Õàííû» áåéíåñií àøïàéäû. Àðõèâ ìàòåðèàëäàðû ìåí êåé òàðèõè ¸äåáèåòòå æåð ñó àòàóëàðû, àäàì àòû-æ¼íi á½ðìàëàíûï, õàòå æàçûëûï îºûðìàí¹à ò¾ñiíiêñiç êåëåäi. Ìûñàëû, Ñèêëàð, ×åðêåñîâñêèé, Òîçëàðñêèé äåãåíäi ºàëàé ò¾ñiíåñiç? Á½ë Ûñûº, Øåðêåø, Òàç ðóëàðû. Äåíäåðäi Èíäÿð, Èíëÿð, ²àáûðøàºòûíû ×èæà äåï æàç¹àí. °äåáèåòøi Íåò¸ëèåâ Ì. ìåíi» “Òàéìàí ½ëû Èñàòàé ” äåãåí êiòàáûìäà¹û Æàíò¼ëå ìåí Æàíòåëi áið êiñi Æàéûº åêåó åìåñ áiðåó, ²àðàê¼ëäå áiðåó äåï ñûíàï, ¼ç îáëûñû òîïîíèìèêàñûí áiëìåéòiíäiãií ê¼ðñåòêåí. 1980 æûë Åêiíøi Æàéûº Ãàíþøêèíãå áàðàð æîëäà. ²àðàê¼ë àòàóû Òàéïຠàóäàíûíäà, îíäà¹û ìåí ê¼ðãåí ìàëøûíû» åñiìií àéòóûìà áîëàäû Åêiíøiñi ñîäàí 50 êì. äåé øû¹ûñòà Àòûðàó îáëûñûíäà Àáàé ñîâõîçû Êàçãîðîäîê. Á½íûíäà òàðèõû áàð. Êåéáið àòàóëàð ºîñàð áîëñà, ¼íäi áiðåóëåðiíi» ºàçàºøàñû ½ìûòûë¹àí. Àäàì åñiìäåðií ºàçàºøà æàçàìûç. Àë Ìàºàìáåò åñiìií àòàëàðûìûç À.̸ìåòîâ, ïðîô. ²àëåë Äîñìóºàìáåòîâ, ïðîô. Áàñûìîâ ². ò.á. àðàáòû» “õ” ¸ðïi áîëà ò½ðñàäà “º” ìåí “Ìàºàìáåò” äåãåí. ²àçຠòiëiíi» îðôîãðàôèÿëûº ñ¼çäåãi ¹ûëûìè å»áåê, á¸ðiìiçãå »½ñºà. Áiðຠºàëàìãåðëåð á½ë å»áåêòi áiëìåéòií ñåêiëäi, áiç áåí òàëàñûï “Ìàºàìáåò” äåäi. Áiç ñàóàòòûëûºòû óà¹ûçäàï “Ìàºàìáåò” äåï æàçàìûç. /54/

Біз бұл еңбекте өзіміз қозғаған мәселелерді толық қамтыдық дей алмаймыз. Әлі де материал баршылық, зерттеушісін күтіп тұр, Мақамбет туралы зерттеуді жалғастыру жөн.




: images -> stories -> downloads -> electrresursy -> trudy pps
trudy pps -> Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
trudy pps -> Батыс қазақстан ауыл шаруашылығЫ 1946-2000 жылдарда
downloads -> Әож 94(574. 1): 332 021(043) Қолжазба құқығында
downloads -> 6М011600 География Магистратураға үміткерлердің билет сұрақтары
downloads -> Гиззатов саялбек махамбетұлы бөкей Ордасындағы аграрлық саясат
downloads -> Диссертация қорғаған мамандығының шифры аталып
downloads -> Аликулова нұрлыгүл сапақҚызы ұлы Отан соғысы жылдарындағы Батыс Қазақстанның әлеуметтік экономикалық жағдайы
downloads -> 6М011700 «Қазақ тілі мен әдебиеті» мамандығы бойынша мемлекеттік емтихан сұрақтары
trudy pps -> Мұханбетжанова Ә. Молдағалиев Б. Ерниязов О
trudy pps -> Педагогиканы ң жалп ы негіздер І


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


©tilimen.org 2017
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет